فرودگاه چیست؟ آشنایی با انواع، امکانات و پرترددترین فرودگاه‌های ایران

فرودگاه چیست و چه نقشی در سفرهای هوایی دارد؟ فرودگاه یا پایانه هوایی، مکانی برای نشست‌وبرخاست هواپیما و ارائه خدماتی مانند سوخت‌گیری، تعمیر و نگهداری هواپیماهاست (طبق گزارش سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی – ICAO، ۲۰۲۲). امروزه این مراکز تنها محل عبور مسافر نیستند و با امکانات رفاهی و خدمات متنوع، تجربه سفر را راحت‌تر می‌کنند. در این راهنما از قاصدک 24 با پرترددترین فرودگاه‌های ایران آشنا می‌شوید.

امکانات و خدمات فرودگاه‌ها

همان‌طور که گفته شد، فرودگاه‌ها یا پایانه‌های هوایی محلی برای رفت‌وآمد هواپیماها هستند و باید امکانات لازم برای مسافران، خدمه پروازی و مدیریت پروازها را فراهم کنند. این امکانات شامل بخش‌های مختلفی است که تجربه سفر را آسان‌تر و امن‌تر می‌کند:

باند فرود

باند فرود یا مسیر نشست‌وبرخاست هواپیما، محل ویژه‌ای با آسمان باز است که برای فرود و برخاستن هواپیما تعبیه شده است. این مسیر می‌تواند از بتن، آسفالت، سیمان یا حتی سطحی طبیعی مانند چمن ساخته شود و نقش مهمی در کنترل ترافیک هوایی و امنیت پرواز ایفا کند

برج مراقبت پرواز

برج مراقبت پرواز، سازه‌ای مشابه فانوس دریایی است که وظیفه جلوگیری از برخورد هواپیماها به یکدیگر و موانع را بر عهده دارد. این برج با مدیریت پروازها و ترافیک هوایی، ارائه اطلاعات امنیتی و کمک‌های لازم در هنگام بروز بحران، ایمنی سفر را تضمین می‌کند.

برج مراقبت پرواز؛ نگهبان آسمان که با مدیریت ترافیک هوایی و ارائه اطلاعات ایمنی، سفرهای هوایی را امن می‌کند.

ترمینال یا پایانه

ترمینال قسمتی از این پایانه هوایی است که مسافران در آن به خرید بلیط، انتقال بار و عبور از گیت‌های امنیتی می‌پردازند. سالن انتظار نیز بخشی از ترمینال محسوب می‌شود که مسافران برای سوار شدن به هواپیما در آن تجمع می‌کنند.

تاکسی وی (Taxiway)

تاکسی‌وی به مسیرهای فرعی باند که به منظور تردد هواپیما و حرکت از رمپ به باند، از باند به رمپ و از باندی به باند دیگر تعبیه شده تاکسی‌وی می‌گویند که با خطوط زرد رنگ و با دو عدد و حرف نام‌گذاری می‌شود.

سایر امکانات رفاهی فرودگاه‌ها

• هتل
• رستوران
• کلینیک
• داروخانه
• بانک
• اداره پست

انواع فرودگاه‌ها در ایران و جهان

بر اساس نوع و مسیر پرواز هواپیماها می‌توان فرودگاه‌ها را به فرودگاه‌های داخلی، بین‌المللی و مرز هوایی تقسیم کرد:

• فرودگاه‌های بین المللی: همان‌طور که از نام آن‌ها برمی‌آید، این فرودگاه‌ها پروازهای داخلی و پروازهای خارجی را میزبانی می‌کنند. فرودگاه بین‌المللی مهرآباد، امام خمینی و شهید هاشمی‌نژاد مشهد از آن جمله‌اند.
• فرودگاه‌های داخلی: این فرودگاه‌ها میزبان پروازهای داخل محدوده کشور است.
• فرودگاه‌های مرز هوایی: این نوع فرودگاه مشابه فرودگاه بین‌المللی است و تفاوت آن‌ها در خدماتی است که ارائه می‌شود. فرودگاه‌های بین‌المللی خدمات خود را بر اساس قوانین گذرنامه، گمرک و مهاجرت ارائه می‌دهند در حالی که در فرودگاه‌های مرز هوایی برای جلوگیری از هزینه‌های بیشتر، این خدمات تنها به صورت موردی و آن هم در زمان انجام پرواز ارائه می‌شود.

کد فرودگاهی چیست و چه کاربردی دارد؟

کد فرودگاهی در حقیقت کدی سه یا چهار حرفی است که از آن برای شناسایی فرودگاه‌های جهان استفاده می‌شود. این کد از سوی دو سازمان بین‌المللی به فرودگاه‌های کشورها اعطا می‌شود؛ ایکائو و پاتا.

کد چهارحرفی ایکائو

کد ایکائو، سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی است که برای برنامه‌ریزی پرواز و کنترل ترافیک هوایی، شناسایی ایستگاه‌های هواشناسی، ایستگاه سرویس پروازهای بین‌المللی یا مراکز کنترل محیطی می‌پردازد. ایکائو جهان را به چند منطقه تقسیم کرده؛ حرف اول به قاره، حرف دوم به کشور و حرف‌های سوم و چهارم به فرودگاه مرتبط هستند.

کد سه حرفی یاتا

کد یاتا (IATA) انجمن بین‌المللی حمل‌و نقل‌هوایی و متشکل از 260 شرکت هوایی است. این سازمان برای فرودگاه‌های جهان کدی سه حرفی را تعریف می‌کند.

پرترددترین فرودگاه‌های ایران و امکانات آن‌ها

بیش از صد سال از تولد نخستین فرودگاه ایران می‌گذرد. در سال 1287 شمسی، نفت پای فرودگاه را به جنوبی‌ترین ناحیه ایران، مسجدسلیمان، باز کرد. فرودگاه شهید آسیایی یا همان فرودگاه مسجد سلیمان در ابتدا تنها میزبان شرکت‌های هوایی خارجی مانند کی.ال.ام و بریتیش ایرویز بود.

بعد از ملی شدن صنعت نفت هواپیماهای وزارت نفت نیز در فرودگاه شهید آسیایی فرود آمدند. امروزه نزدیک به صد فرودگاه در سراسر ایران وجود دارد که میزبان پروازهای داخلی و بین‌المللی هستند. از این میان باند فرود برخی فرودگاه‌ها از بقیه پر رفت‌وآمدتر است. فرودگاه پرتردد ایران عبارتند از:

فرودگاه بین‌المللی مهرآباد

فرودگاه بین‌المللی مهرآباد، در سال 1317 در تهران تاسیس شد و با پذیرش بیش از 12 میلیون مسافر، اولین و پرترافیک‌ترین پایانه هوایی کشور به شمار می‌رود. هواپیماهای شرکت‌های هوایی ماهان آتا، اترک، کاسپین، ایران‌ایر، ایران ایرتور، آسمان، نفت، کیش‌ایر، قشم، تابان، زاگرس و معراج در این فرودگاه تردد دارند.

بخش‌های مختلف فرودگاه مهرآباد

1. پارکینگ
2.  رستوران و کافی شاپ
3.  بانک و دستگاه خودپرداز
4. بخش اشیای گمشده
5.  بخش حمل خودرو

کارشناسان بر این باورند این فرودگاه با بیش از 132 هزار پرواز، جابجایی نزدیک به 17 میلیون مسافر و بیش از صد میلیون کیلوگرم بار، پرترددترین فرودگاه کشور به شمار می‌رود.

اطلاعات فرودگاه مهرآباد

آدرس	تهران، میدان آزادی، خیابان معراج (نمایش روی نقشه)
شماره تلفن	۰۲۱۶۱۰۲۱

فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد مشهد

فرودگاه شهید هاشمی‌نژاد در جنوب شرقی واقع شده در سال 1330 شمسی تأسیس شده است. دو باند موازی این فرودگاه، اجازه پرواز کلیه هواپیماها تا رده بوئینگ 747 را به آن می‌دهد. از امکانات این فرودگاه می‌توان به امکان اجاره خودرو در داخل و خارج و اولین پارکینگ طبقاتی فرودگاهی ایران اشاره کرد.

این فرودگاه شلوغ میزبان شرکت‌های هواپیماهایی داخلی و خارجی بسیاری است. آمار نشان می‌دهد در سال گذشته بیش از 70 هزار پرواز در این فرودگاه انجام و بیش از 10 میلیون مسافر و 80 میلیون کیلوگرم بار جابجا شده است.

ایرلاین‌های خارجی فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد

• افغان جت
• ایرعربیا
• آریانا افغانستان
• امارات
• فلای دبی
• فلای بغداد
• هواپیمایی عراق
• جزیره ایرویز کویت
• کام ایر افغانستان
• کویت ایرویز
• عمان ایر
• قطر ایرویز
• صافی افغانستان
• شاهین ایر اینترنشنال پاکستان و ترکیش ایرلاینز

ایرلاین‌های داخلی فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد

1.  آتا
2. اترک
3. ایران ایر
4. ایران ایرتور
5. آسمان
6. کیش ایر
7. ماهان
8. معراج
9. قشم
10. تابان
11. زاگرس
12. کاسپین

اطلاعات فرودگاه شهید هاشمی‌نژاد مشهد

آدرس	مشهد، بلوار هاشمی نژاد (نمایش روی نقشه)
شماره تلفن	۰۵۱۳۳۴۰۰۰۰۱

فرودگاه بین‌المللی امام خمینی

فرودگاه بین‌المللی امام خمینی با 14 هزار هکتار وسعت در 30 کیلومتری تهران، در شهرستان ری قرار گرفته است. این پایانه هوایی به طور رسمی پروازهای داخلی و خارجی خود را در سال 1381 آغاز کرد. فرودگاه امام خمینی مرکز فعالیت شرکت‌های هوایی ایران ایر، ماهان، آسمان، قشم، کاسپین، تابان و زاگرس است.

 فرودگاه بین‌المللی امام خمینی شامل هتل، سالن‌های استراحت اختصاصی، فروشگاه، رستوران و کافی شاپ است.

هم‌چنین هواپیماهای بیش از 30 شرکت خارجی نیز به این فرودگاه رفت وآمد می‌کنند. در سال 2016، 53 هزار نشست و برخاست در این فرودگاه انجام شده، بیش از 7 میلیون مسافر جابجا شده و بیش از 148 میلیون کیلوگرم بار حمل شده است.

اطلاعات فرودگاه امام خمینی

آدرس	تهران، بزرگراه خلیج فارس، کیلومتر ۳۰، فرودگاه بین المللی امام خمینی(ره) (نمایش روی نقشه)
شماره تلفن	۰۲۱۵۱۰۰۱۱۸

فرودگاه بین‌المللی شهید دستغیب شیراز

فرودگاه شهید دستغیب در شهر شیراز واقع شده است. این فرودگاه پس از فرودگاه امام خمینی، مجهزترین تجهیزات ناوبری و الکترونیک را دارد. روزانه 120 پرواز داخلی و 10 پرواز خارجی در این فرودگاه انجام می‌شود که 18 مقصد خارجی از جمله این پروازها است.

هواپیماهای شرکت‌های هوایی ترکیش ایرلاینز، ایرعربیا، آرمنیا، آسترین ایرلاینز، بوراجت، کرندون ایرلاینز، فلای دبی، جورجین ایرویز، پگاسوس ایرلاینز، قطر وبه این فرودگاه در رفت‌وآمد هستند. ضمن اینکه شرکت‌های داخلی کیش ایر، آتا، اترک، کاسپین، ایران ایر، ایران ایرتور، ماهان، نفت، آسمان، معراج، قشم، تابان و زاگرس نیز پروازهایی به این فرودگاه دارند.

در سال 2016، 31 هزار پرواز، 3 میلیون مسافر و 31 میلیون کیلوگرم بار در فرودگاه شیراز جابجا شده است.

امکانات رفاهی فرودگاه شیراز

• پارکینگ خودرو
•  رزرواسیون هتل
•  کیوسک اطلاع رسانی
•  انواع غرفه ها
•  مسجد
• اطلاعات پرواز
•  باجه ارزی
• خودپرداز
•  تسهیلات برای معلولین

اطلاعات فرودگاه شهید دستغیب شیراز

آدرس	شیراز، فرودگاه بین المللی شهید دستغیب شیراز (نمایش روی نقشه)
شماره تلفن	۰۷۱۳۷۱۱۵۰۰۰

فرودگاه بین‌المللی کیش

این فرودگاه در جزیره کیش واقع شده و در سال 1356 به طور رسمی و با پرواز اولین هواپیمای مسافری کنکورد، کار خود را آغاز کرد. فرودگاه کیش با 9 میلیون متر مربع مساحت، دارای چهار ترمینال داخلی و خارجی بوده و به 20 مقصد داخلی و دو مقصد خارجی (دبی و مسقط) خدمات ارائه می‌کند.

 هواپیماهای شرکت‌های آتا، اترک، کاسپین، ایران ایر، ایران ایرتور، آسمان، کارون، کیش ایر، ماهان، معراج، قشم، سپهران، تابان و زاگرس در باند فرود این فرودگاه نشست و برخاست می‌کنند. فرودگاه کیش با بیش از 23 هزار پرواز، جابجایی 2 میلیون مسافر و 30 میلیون کیلوگرم بار در سال 2016 پنجمین فرودگاه پرتردد کشور شناخته شد.

اطلاعات فرودگاه کیش

آدرس	قشم، مرکز جزیره (نمایش روی نقشه)
شماره تلفن	۰۷۶۳۵۳۳۵۰۴۰

فرودگاه بین‌المللی شهید بهشتی اصفهان

فرودگاه شهید بهشتی که در سال 1361 تأسیس شد، به خاطر دور بودن از اراضی شهری دارای مزیت نسبت به سایر فرودگاه‌های کشور است. از جمله این مزیت‌ها می‌توان به عدم ایجاد آلودگی صوتی برای ساکنان شهر اشاره کرد.

در سال 2016، بیش از 20 میلیون کیلوگرم بار از طریق فرودگاه شهید بهشتی اصفهان جابجا شده است.

شرکت‌های هوایی این فرودگاه ایران ایر، آسمان، ایران ایرتور، تابان، ماهان، نفت، زاگرس، کیش ایر، قشم ایر، خدمات هوایی سامان، خدمات هوایی همراه کوشا کیش و نیز شرکت‌های خارجی اتریش ایر، العراقیه و ترکیش ایر. 23 هزار و 731 پرواز و نیز 2 میلیون و 671 مسافر این فرودگاه را به ششمین فرودگاه پر رفت‌وآمد کشور بدل کرده‌اند.

اطلاعات فرودگاه شهید بهشتی اصفهان

آدرس	اصفهان، بزرگراه شهرک صنعتی جی (نمایش روی نقشه)
شماره تلفن	۰۳۱۳۵۲۷۵۰۵۰

جمع‌بندی

هدف از این مقاله آشنایی شما با ماهیت کلمه فرودگاه و شناخت فرودگاه‌های بین‌المللی ایران است. تجربه نشان داده است امروزه به دلیل راحتی پرواز مخصوصا در مسیرهای طولانی، فرودگاه‌ها مملو از مسافر است. اگر شما هم عازم سفر هستید، می‌توانید بلیط پروازهای داخلی و خارجی را از سایت قاصدک 24 تهیه کنید.

سایت قاصدک 24، متعلق به شرکت فرش تا عرش قاصدک کارمانیا است و خدماتی چون بلیط قطار، اتوبوس، هواپیما، رزرو هتل، بیمه مسافرتی و ... را ارائه می‌دهد. این سایت با پشتیبانی شبانه‌روزی نیز با شماره تماس ۰۲۱۷۵۲۶۹ در دسترس است.

سوالات متداول درباره فرودگاه