ایکائو چیست؟ آشنایی با سازمان جهانی هوانوردی و وظایف آن

سازمان‌های مختلفی در صنعت هوانوردی جهان فعالیت می‌کنند که برخی از آن‌ها زیر نظر سازمان ملل متحد هستند. یکی از مهم‌ترین آن‌ها سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری یا ایکائو (ICAO) است؛ نهادی که نقش کلیدی در تنظیم استانداردها و قوانین هوانوردی بین‌المللی دارد. به همین منظور پیشنهاد ما در قاصدک 24 این است که برای آشنایی بیشتر با ایکائو چیست؟ این مطلب را مطالعه کنید.

سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری (ایکائو) چیست؟

سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری که با نام ایکائو (ICAO) شناخته می‌شود، یکی از نهادهای تخصصی وابسته به سازمان ملل متحد است. این سازمان مسئول تدوین اصول و استانداردهای بین‌المللی پرواز بوده و نقش مهمی در برنامه‌ریزی و توسعه حمل‌ونقل هوایی جهانی برای تضمین ایمنی، نظم و رشد پایدار دارد. دفتر مرکزی ایکائو در شهر کبک کانادا قرار دارد.

وظایف و مسئولیت‌های ایکائو

شورای ایکائو وظیفه تدوین استانداردها و ارائه توصیه‌هایی در زمینه ناوبری هوایی، بازرسی پروازها، جلوگیری از مداخلات غیرقانونی و تسهیل عبور و مرور مرزی در پروازهای بین‌المللی را بر عهده دارد. هم‌چنین این سازمان دستورالعمل‌هایی برای بررسی و تحقیق درباره سوانح هوایی تدوین می‌کند که توسط کشورهای عضو کنوانسیون شیکاگو اجرا می‌شود.

شورای ایکائو استانداردها و دستورالعمل‌های ناوبری و ایمنی پروازها را تدوین می‌کند.

کمیسیون ناوبری هوایی (ANC)

یکی از بخش‌های مهم ایکائو، کمیسیون ناوبری هوایی یا ANC است که از ۱۹ عضو تشکیل شده است. این اعضا توسط دولت‌های عضو معرفی و از سوی شورای ایکائو منصوب می‌شوند. اعضای این کمیسیون به‌عنوان کارشناسان مستقل فعالیت می‌کنند و نماینده رسمی کشورهای خود محسوب نمی‌شوند.

نحوه تصویب استانداردها

استانداردها و رویه‌های هوانوردی ابتدا در کمیسیون ناوبری هوایی بررسی و تصویب می‌شوند. سپس برای هماهنگی و مشورت با دولت‌های عضو به شورای ایکائو ارسال می‌گردند که بخش سیاسی و تصمیم‌گیرنده سازمان به شمار می‌رود.

تفاوت ایکائو با سایر سازمان‌ها

ایکائو با سایر نهادهای بین‌المللی حوزه هوانوردی مانند یاتا (IATA)، کانسو (CANSO) و انجمن بین‌المللی فرودگاه‌ها تفاوت دارد. این سازمان‌ها بیشتر جنبه صنفی و تجاری دارند، در حالی که ایکائو یک نهاد قانون‌گذار و استانداردساز در سطح جهانی است.

تاریخچه ایکائو: از ICAN تا سازمان جهانی هوانوردی

تاریخچه ایکائو مسیر شکل‌گیری و تحول این سازمان جهانی هوانوردی را از اولین همایش‌ها تا جایگاه فعلی آن نشان می‌دهد. در ادامه متن با تاریخچه ایکائو و شکل‌گیری اولیه آن آشنا خواهید شد.

شکل‌گیری اولیه

پیش از تأسیس ایکائو، نهادی به نام کمیسیون بین‌المللی ناوبری هوایی (ICAN) فعالیت می‌کرد که اولین همایش خود را در سال 1903 در شهر برلین برگزار کرد. با وجود این، تا زمانی که تنها ۸ کشور عضو بودند، توافق مؤثری در این سازمان حاصل نشد. در دومین همایش که در سال 1906 و باز هم در برلین برگزار شد، ۲۷ کشور حضور داشتند و فعالیت‌ها شکل جدی‌تری به خود گرفت.

پیش از تأسیس ایکائو، کمیسیون بین‌المللی ناوبری هوایی (ICAN) فعالیت می‌کرد.

توسعه فعالیت‌ها

سومین همایش این کمیسیون در سال 1912 در لندن برگزار شد و این سازمان تا سال 1945 به فعالیت خود ادامه داد. در این مدت، تلاش‌ها برای ایجاد هماهنگی بین کشورها در زمینه پروازهای بین‌المللی افزایش یافت و زمینه برای شکل‌گیری یک سازمان جامع‌تر فراهم شد.

کنوانسیون شیکاگو و تأسیس پیکائو

در دسامبر سال 1944، نمایندگان ۵۲ کشور کنوانسیون شیکاگو را امضا کردند که نقطه عطفی در تاریخ هوانوردی محسوب می‌شود. بر اساس این کنوانسیون، مقرر شد سازمانی موقت به نام سازمان مشروط هوانوردی بین‌المللی (PICAO) تشکیل شود که در سال 1945 فعالیت خود را آغاز کرد و جایگزین ICAN شد.

تولد رسمی ایکائو

با تصویب نهایی کنوانسیون شیکاگو در سال 1947، پیکائو منحل شد و سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری (ICAO) به‌طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد. در همان سال، ایکائو به‌عنوان یکی از نهادهای تخصصی زیرمجموعه سازمان ملل متحد و وابسته به شورای اقتصادی و اجتماعی این سازمان شناخته شد.

ایکائو به‌عنوان نهاد تخصصی هوانوردی زیرمجموعه سازمان ملل شناخته شد.

تحولات جدید و پیشنهاد قطر

در سال 2013، کشور قطر به‌عنوان عضو دائم ایکائو پیشنهاد داد که میزبان دفتر مرکزی این سازمان شود و تمام هزینه‌های جابجایی را تقبل کند. قطر دلیل این پیشنهاد را دور بودن کبک از اروپا و آسیا، سرمای شدید زمستان‌ها، دشواری دریافت ویزا از دولت کانادا و بالا بودن مالیات‌های اعمال‌شده بر سازمان عنوان کرد.

اساسنامه ایکائو: قوانین و چارچوب فعالیت‌های جهانی هوانوردی

ویرایش نهم کنوانسیون بین‌المللی هوانوردی شامل اصلاحاتی از سال 1948 تا سال 2006 می‌شود. در حقیقت ایکائو به نسخه فعلی کنوانسیون به عنوان اساسنامه رجوع می‌کند و از آن به عنوان سند 9/7300 یاد می‌کند. گفتنی است که این کنوانسیون 19 بند دارد. منشور ایکائو بدین شرح است:

• اطمينان از رشد منظم و ايمن هواپيمائی كشوری بين‌المللی در سراسر جهان
• تشويق صنعت و طراحی هواپيما برای مقاصد صلح‌جويانه
• ترغيب توسعه خطوط هوائی، فرودگاه‌ها و تسهيلات هوانوردی برای هواپيمائی كشوری بين‌المللی
• پاسخ به نياز مردم جهان به حمل‌ونقل هوائی ايمن ،منظم و با صرفه
• جلوگيری از تضييع اقتصادی ناشی از رقابت مضره
• حفظ حقوق دول عضو و تامين فرصت مساوی برای اعضاء برای برقراری سرويس هوائی بين‌المللی
• از بين بردن تبعيض ميان كشورهای عضو
• افزايش ايمنی پروازها در ناوبری بين‌المللی
• ارتقاء عمومی همه ابعاد هوانوردی
• تعميم و توسعه كليه امور پشتيبانی هواپيمائی كشوری بين‌المللی

عضویت در ایکائو: کشورها و شورای بین‌المللی هوانوردی

عضویت در ایکائو نشان‌دهنده میزان مشارکت کشورها در تدوین و اجرای استانداردهای جهانی هوانوردی و همکاری بین‌المللی در این صنعت است. در ادامه با کشورهایی که در ایکائو عضو هستن آشنا خواهید شد.

کشورهای عضو

تا ژانویه سال ۲۰۱۹، سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری (ایکائو) دارای ۱۹۲ عضو بوده است. از این تعداد، ۱۹۱ کشور عضو سازمان ملل متحد هستند و جزایر کوک نیز به‌عنوان عضو مستقل در این سازمان حضور دارد. هم‌چنین کشور لیختن‌اشتاین با وجود آنکه عضو رسمی ایکائو نیست، کشور سوئیس را به‌عنوان نماینده خود برای اجرای تعهدات این سازمان معرفی کرده است.

در سال 1971 نماینده خلق چین به عنوان نماینده رسمی چین در این سازمان شناخته شد.

جمهوری چین از اعضای مؤسس ایکائو به شمار می‌رفت، اما از سال ۱۹۷۱ جمهوری خلق چین به‌عنوان نماینده رسمی چین در این سازمان شناخته شد.

شورای ایکائو

این شورا هر سه سال یک‌بار توسط مجمع عمومی انتخاب می‌شود و از ۳۶ کشور عضو تشکیل شده است که در سه گروه مختلف برگزیده می‌شوند. شورای فعلی در اکتبر ۲۰۱۶ و در سی‌ونهمین مجمع ایکائو در شهر مونترال انتخاب شد.

شورای ایکائو هر سه سال یک‌بار توسط مجمع عمومی انتخاب می‌شود.

ترکیب این شورا شامل کشورهایی مانند استرالیا، برزیل، کانادا، چین، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن، روسیه، بریتانیا، آمریکا، آرژانتین، مصر، هند، عربستان سعودی، اسپانیا، سوئد، ترکیه، امارات متحده عربی، آفریقای جنوبی، کره جنوبی، مالزی، مکزیک، نیجریه، پاناما، اروگوئه، کوبا، الجزایر، کنگو، کنیا، تانزانیا، کیپ‌ورد و چند کشور دیگر است.

کد فرودگاهی ایکائو چیست؟

کد فرودگاهی یا کد مکان‌یاب ایکائو یک شناسه چهارحرفی است که توسط سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری برای شناسایی فرودگاه‌های سراسر جهان تعیین می‌شود. این کد نقش مهمی در کنترل ترافیک هوایی، برنامه‌ریزی پروازها و مدیریت عملیات هوانوردی دارد.

کد فرودگاهی ایکائو نقش مهمی در کنترل ترافیک هوایی، برنامه‌ریزی پروازها و مدیریت عملیات هوانوردی دارد.

از کد ایکائو علاوه بر فرودگاه‌ها، برای شناسایی مراکز کنترل ترافیک هوایی، ایستگاه‌های هواشناسی و سایر تأسیسات مرتبط با حمل‌ونقل هوایی نیز استفاده می‌شود. هم‌چنین فضای هوایی کشورهای مختلف نیز با همین سیستم کدگذاری مشخص می‌گردد.

استانداردهای ایکائو: قواعد جهانی ایمنی و هوانوردی

استانداردهای ایکائو چارچوبی جهانی برای ایمنی، نظم و هماهنگی در صنعت هوانوردی فراهم می‌کنند و مبنای عملکرد کشورها در این حوزه هستند. در ادامه با استاندارهای عملیاتی و فنی ایکائو بیشتر آشنا خواهید شد.

استانداردهای عملیاتی ایکائو

ایکائو نقش کلیدی در تدوین استانداردهای فنی و عملیاتی صنعت هوانوردی دارد. یکی از نمونه‌های این استانداردها، سیستم مدیریت پیام‌های هوانوردی (AMHS) است که برای تبادل اطلاعات پروازی بین کشورها و فرودگاه‌ها استفاده می‌شود.

ایکائو نقش کلیدی در تدوین استانداردهای فنی و عملیاتی صنعت هوانوردی دارد.

بر اساس مقررات ایکائو، هر کشور موظف است سندی با عنوان انتشارات اطلاعات هوانوردی (AIP) منتشر کند. این سند شامل اطلاعات ضروری برای ناوبری هوایی و فرودگاه‌ها است و باید هر ۲۸ روز یک‌بار به‌روزرسانی شود تا جزئیات فرودگاه‌ها، مسیرهای پروازی و فضای هوایی کشور به‌روز و دقیق باقی بماند.

استانداردهای فنی و زیرساختی

از دیگر اقدامات مهم ایکائو، تعریف جو استاندارد بین‌المللی است که به‌عنوان یک مدل مرجع برای فشار، دما، چگالی و سایر ویژگی‌های فیزیکی جو زمین عمل می‌کند. این سازمان ‌هم‌چنین در زمینه استانداردسازی پاسپورت‌های قابل خوانش ماشینی فعالیت دارد؛ پاسپورت‌هایی که اطلاعات آن‌ها به‌صورت دیجیتال یا رمزگذاری‌شده ثبت می‌شود و فرآیند کنترل مرزی را سریع‌تر و دقیق‌تر می‌کند.

از اقدامات مهم ایکائو، تعریف جو استاندارد بین‌المللی است.

علاوه بر این، ایکائو در مدیریت زیرساخت‌های هوانوردی مانند سیستم‌های ارتباطی، ناوبری و نظارت نقش مهمی دارد. با بهره‌گیری از فناوری‌های ماهواره‌ای و دیجیتال، این سازمان به بهبود مدیریت ترافیک هوایی در سطح جهانی کمک می‌کند و امنیت و کارایی پروازها را افزایش می‌دهد.

اقدامات ایکائو: پیشرفت‌ها و نقش جهانی در هوانوردی

در اکتبر ۲۰۱۶، ایکائو توافقی بین ۱۹۱ کشور عضو خود به امضا رساند تا سالانه بیش از ۱۰۰۰ تن دی‌اکسید کربن تولیدشده توسط پروازهای مسافری و باری بین‌المللی کاهش یابد. بر اساس این توافق، فعالیت‌هایی مانند جنگل‌کاری و سایر روش‌های کاهش‌دهنده کربن باید به‌طور مستقیم تأمین مالی شوند.

ایکائو در اکتبر ۲۰۱۶ توافقی برای کاهش تولید دی‌اکسید کربن در صنعت هوانوردی به امضا رساند.

این توافق هم‌چنین پیش‌بینی می‌کند که بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۰، تولید کربن در سطح جهانی از سوی بخش هوانوردی باید تا ۵۰ درصد کاهش یابد، تا سهم این صنعت در تغییرات اقلیمی به طور مؤثر کاهش پیدا کند.

تحقیقات در مورد حوادث هوایی

بیشتر تحقیقات مربوط به سوانح هوایی توسط نهادهای داخلی هر کشور انجام می‌شود و این نهادها معمولاً مستقیماً با حادثه در ارتباط هستند. برای مثال، در بریتانیا اداره تحقیقات حوادث هوایی (Air Accidents Investigation Branch) به نمایندگی از دولت این کشور مسئول مدیریت تحقیقات مربوط به حوادث هوایی است.

ایکائو نیز تاکنون چهار تحقیق مستقل در زمینه سوانح هوایی انجام داده است. در جریان دو مورد از این تحقیقات، شرکت‌های هوایی درگیر برای همیشه تعطیل شدند.

جمع‌بندی

همان‌طور که گفته شد، پیش‌ساز ایکائو کمیسیون بین‌المللی ناوبری هوایی (ICAN) بود که اولین همایش خود را در سال ۱۹۰۳ در برلین برگزار کرد و تا ژانویه ۲۰۱۹، ۱۹۲ عضو از جمله ۱۹۱ کشور عضو سازمان ملل و جزایر کوک دارد.

برای آشنایی کامل با ایکائو، مطالعه این مقاله از قاصدک ۲۴ را از دست ندهید. این سایت متعلق به شرکت فرش تا عرش قاصدک کارمانیا است. پشتیبانی شبانه‌روزی نیز با شماره تماس ۰۲۱۷۵۲۶۹ در دسترس است.

سوالات متداول درباره ایکائو چیست؟