نوروز در افغانستان؛ شروع سال نو با رنگ‌ها و سنت‌های اصیل

نوروز در افغانستان چگونه برگزار می‌شود؟ نوروز در افغانستان تنها آغاز بهار نیست، بلکه نمادی از تداوم تاریخ، فرهنگ و هویت مردمی است که قرن‌ها با این جشن کهن زیسته‌اند. این آیین باستانی، ریشه‌دار در تمدن آریانا، هم‌چنان در شهرها و روستاهای افغانستان با آیین‌ها و باورهای ویژه گرامی داشته می‌شود و پیوندی عمیق میان طبیعت، زندگی و فرهنگ مردم برقرار می‌کند. برای آشنایی با آیین برگزاری جشن نوروز در افغانستان با قاصدک 24 همراه باشید.

جشن‌های نوروزی در افغانستان

جشن نوروز در افغانستان در دوره‌هایی با محدودیت همراه بوده است. در زمان حکومت شوروی این آیین با فشارهایی روبه‌رو شد و در دوران طالبان از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ به‌طور کامل ممنوع بود. طالبان با مخالفت شدید با سنت‌های باستانی، حتی تقویم هجری شمسی را لغو و تقویم قمری را جایگزین کردند.

جشن بهاری گل سرخ در افغانستان

مردم افغانستان رسیدن پرندگان مهاجر را نشانه آغاز بهار می‌دانند. هم‌زمان با نوروز، جشن گل سرخ یا میله گل سرخ در چهل روز نخست سال و با رویش لاله‌های سرخ در مزار شریف برگزار می‌شود؛ جشنی مهم که گردشگرانی از ایران، تاجیکستان و کشورهای آسیای میانه را نیز به این شهر می‌کشاند.

این جشن با آیینی مذهبی به نام جهنده علی یا ژنده سخی همراه است که در مسجد کبود مزار شریف برگزار می‌شود. در این مراسم با حضور بیش از ۲۰۰ هزار نفر، علمی زربافت برافراشته می‌شود که یادآور درفش کاویانی است و هم‌زمان ۲۱ گلوله توپ شلیک شده و مقامات حکومتی نیز در آن شرکت می‌کنند.

جشن دهقان؛ آیین نوروزی کشاورزان افغان

نوروز در سرزمین‌های پارسی همواره با زایش زمین پیوند داشته و در افغانستان به همین مناسبت، جشن دهقان در اولین روز سال برگزار می‌شود. در این آیین، کشاورزان با حضور در شهرها، محصولات خود را در استادیوم چمن حضوری کابل به نمایش می‌گذارند. اگرچه امروزه این جشن بیشتر به کابل و شهرهای بزرگ محدود شده، اما در گذشته در سراسر افغانستان برگزار می‌شد و به دلیل محبوبیت فراوان، شهردار و مقامات بلندپایه حکومتی نیز در آن شرکت می‌کنند.

جشن دهقان افغانستان در اولین روز سال همزمان با نوروز برگزار می‌شود.

در روز جشن دهقان، شهرنشینان با لباس‌های شاد و رنگارنگ به مزارع می‌روند و کشاورزان در برابر مردم، زمین را با گاوآهن شخم می‌زنند و با رنگ‌آمیزی شاخ گاوها آغاز بهار را نمادین می‌کنند. چوپانان نیز با رها کردن گوسفندان در مزارع در این جشن سهیم هستند و حال‌وهوای نوروزی را تکمیل می‌کنند.

هفت میوه؛ سنت نوروزی افغانستان

یکی از جالب‌ترین آیین‌های نوروزی افغان‌ها رسم هفت میوه است. در افغانستان به‌جای سفره هفت‌سین، سفره‌ای به نام هفت میوه پهن می‌شود. هفت میوه در واقع نوعی سالاد سنتی است که از هفت نوع میوه خشک تهیه می‌شود و جایگاه ویژه‌ای در آیین‌های نوروزی مردم افغانستان دارد.

هفت میوه شامل

1. کشمش
2. سنجد
3. پسته
4. فندق
5. قیسی
6. گردو
7. آلو

باور مردم افغانستان بر این است که در اصل نه هفت‌سین و نه هفت‌شین وجود داشته، بلکه آنچه از ابتدا رایج بوده هفت‌چین است. یعنی هفت میوه که از هفت درخت متفاوت چیده می‌شده و به نشانه برکت بر سفره نوروزی می‌گذاشتند. البته در برخی مناطق، هفت میوه گاهی در کنار هفت‌سین، سبزی‌پلو و سمنو نیز دیده می‌شود.

سمنک‌پزان؛ طعم و شادی نوروز افغان‌ها

تهیه سمنو یکی از آیین‌های مشترک تمام مردمی است که نوروز را جشن می‌گیرند. در افغانستان، سمنو که به سمنک معروف است، نه تنها نشانه نذر برای برآورده شدن حاجت‌ها است، بلکه به باور مردم، خیر و برکت به همراه می‌آورد. اهمیت سمنک آن‌قدر بالاست که زنان افغان از آغاز شب نوروز تا سپیده‌دم به طبخ آن مشغول شده و همزمان شادمانه آواز می‌خوانند.

کمپیرک افغانستان؛ کشف ناشناخته‌ها

کمپیرک داستانی طولانی و جالب در افغانستان دارد و معادل حاجی نوروز ایرانی‌ها است؛ پیرمردی با ریش‌های بلند، لباس‌های رنگی، کلاهی دراز و یک تسبیح که نماد برتری و قدرت طبیعت بر زمستان است. او و همراهانش روستا به روستا می‌روند، با زبانی فصیح مانند کتاب تاریخ بیهقی سخن می‌گویند، شعر می‌خوانند و کمک‌ها را میان مردم توزیع می‌کنند؛ شمایلی که شبیه بابانوئل یکی از چهره‌های نوروزی است.

داستان کمپیرک، از سنت‌های نوروزی افغانستان، ریشه‌ای جهانی دارد.

این جشن بیشتر در بامیان و دایکندی برگزار می‌شود، اما داستان کمپیرک ریشه‌ای جهانی دارد و بر اساس برخی افسانه‌ها، این شخصیت در اصل یک پیرزن بوده است. شواهدی از حضور این پیرزن اسطوره‌ای در آثار ابوریحان بیرونی دیده شده و مشابه این شخصیت در بخش‌هایی از ایران، آسیای مرکزی، جنوب اروپا، بالکان، ترکیه و شمال آفریقا نیز شناخته شده است.

بزکشی افغان‌ها؛ سنت و رقابت

بزکشی یک رقابت ورزشی محلی در برخی کشورهای آسیای میانه، از جمله تاجیکستان و افغانستان است. در این بازی، سوارکاران با اسب تلاش می‌کنند بز بی‌سر را در میدان بزرگی به نام دایره حلال که با خط سفید و پرچم مشخص شده، برسانند و با هم امتیاز کسب کنند.

بزکشی افغانستان در فهرست بازی‌های ملی ثبت شده و فدراسیون ورزشی دارد.

اهمیت بزکشی در افغانستان به حدی است که یک سال پیش در فهرست بازی‌های ملی کشور ثبت شد و اکنون دارای فدراسیون ورزشی مستقل است.

جاهای دیدنی افغانستان برای سفر نوروزی

افغانستان، همسایه ایران، گزینه‌ای مناسب برای ایرانیانی است که سفر کوتاه‌تری می‌خواهند. این کشور جاذبه‌های دیدنی زیادی دارد. در ادامه برخی از آن‌ها معرفی شده تا در صورت سفر به افغانستان در نوروز بتوانید به راحتی این مکان‌های زیبا را تماشا کنید.

منارجام؛ گنجینه تاریخی افغانستان

یکی از جاذبه‌های گردشگری افغانستان در ولایت غور، منارجام است که از قرن ۱۲ به یادگار مانده است. مطالعات گسترده نشان می‌دهد؛ این مناره با ارتفاع ۶۵ متر، دومین مناره خشتی بلند جهان به شمار می‌رود و به شکل استوانه‌ای با قطر ۹ متر بر روی پایه‌ای هشت‌ضلعی ساخته شده است. قرار گرفتن کنار رودخانه، منارجام را به یکی از مکان‌های دیدنی محبوب در بهار و نوروز تبدیل کرده است.

منارجام با ارتفاع 65 متر دومین مناره خشتی بلند در جهان است.

آدرس: افغانستان، ولایت غور، 62 کیلومتری شهرک، روستای جام (لوکیشن)

بند کجکی؛ شاهکار مهندسی افغانستان

از دیگر جاذبه‌های دیدنی افغانستان در نوروز، می‌توان به بند کجکی اشاره کرد که بر روی رودخانه هیرمند ساخته شده است. در گذشته از این سد برای آبیاری زمین‌های خشک و تولید برق استفاده می‌شد و آب آن تا ۵۰۰ کیلومتر از زمین‌های کشاورزی را سیراب می‌کند.

آدرس: افغانستان، 161 کیلومتری شمال باختری شهر قندهار

پارک ملی بند امیر؛ جواهر طبیعی افغانستان

یکی از جاذبه‌های طبیعی افغانستان، پارک ملی بند امیر است که شامل ۶ دریاچه می‌شود و آب خود را از چشمه‌های اطراف تامین می‌کند. مردم محلی باور دارند که آب این دریاچه‌ها شفابخش است و هنگام سفر به این منطقه، مقداری از آن را برای دوستان و آشنایان می‌برند.

دریاچه‌های بند امیر

1. بند غلامان
2. بند ذوالفقار
3. بند پنیر
4. بند قنبر
5. بند پودینه
6. بند هیبت

قصر دارالامان؛ یادگار شاهان افغان

یکی از جاذبه‌های پرطرفدار نوروزی افغانستان، قصر دارالامان است که متعلق به امان‌الله خان است. این قصر تا سال ۱۳۶۰ خورشیدی در دست وزارت دفاع بود و در سال ۱۳۶۸ طی بمباران بخشی از آن ویران شد. پس از بمباران دوباره در ۱۳۷۰ و تخریب کامل، قصر دارالامان در سال ۱۳۹۵ بازسازی شد و اکنون به یکی از مکان‌های گردشگری محبوب تبدیل شده است.

آدرس: افغانستان، 8 کیلومتری جنوب غربی کابل (لوکیشن)

آرامگاه سید جمال‌الدین اسدآبادی؛ مزار اندیشه‌های بزرگ

یکی از جاذبه‌های دیدنی افغانستان، آرامگاه سید جمال‌الدین اسدآبادی است؛ فعال سیاسی که در پی ایجاد اتحاد میان کشورهای اسلامی بود. او در ترکیه درگذشت و در استانبول دفن شد، اما دولت افغانستان درخواست کرد تا پیکر وی به افغانستان منتقل شود. امروزه این آرامگاه به یکی از مکان‌های محبوب در نوروز و بهار تبدیل شده و گردشگران زیادی از نقاط مختلف جهان برای بازدید به آنجا می‌آیند.

آدرس: افغانستان، دانشگاه کابل

سفره نوروزی افغانستان؛ غذاها و شیرینی‌های سنتی

بی‌شک نوروز بدون غذاها و شیرینی‌های محلی کامل نیست. در افغانستان، مردم نوروز را با سبزی‌پلو با اسفناج و کلوچه نوروزی آغاز می‌کنند. هم‌چنین، رنگ سفید نماد خوشبختی و سعادت است؛ به همین دلیل بسیاری در شب نوروز یک خروس سفید را ذبح کرده و همراه با سبزی و پلو برای سفره نوروزی خود آماده می‌کنند.

جلبی افغانی؛ شیرینی سنتی نوروز

یکی دیگر از غذاهای نوروزی افغانستان، ماهی و جلبی است. رسم بر این است که جوانان افغان این خوراکی‌ها همراه با لباس‌های محلی به نامزد خود در نوروز هدیه می‌دهند. جالب است بدانید که جلبی شبیه به زولبیا در ایران است، هرچند ترکیب ماهی و جلبی کمی عجیب به نظر می‌رسد، اما افغان‌ها هم‌چنان به سنت‌های قدیمی خود پایبند هستند.

جمع‌بندی

نوروز در افغانستان فرصتی برای تجربه آداب و رسوم کهن، طعم غذاهای محلی و دیدن جاذبه‌های طبیعی و تاریخی این کشور است. این جشن، نمادی از آغاز بهار و تازه شدن زندگی است و بازدید از آن می‌تواند تجربه‌ای به‌یادماندنی برای هر مسافر باشد.

اگر قصد دارید نوروز را در افغانستان تجربه کنید، می‌توانید با تهیه بلیط هواپیما از قاصدک ۲۴، متعلق به شرکت «فرش تا عرش قاصدک کارمانیا»، به‌راحتی این سفر کوتاه و جذاب را برنامه‌ریزی کنید و از زیبایی‌های فصل بهار در این سرزمین لذت ببرید. هم‌چنین، پشتیبانی شبانه‌روزی با شماره تماس ۰۲۱۷۵۲۶۹ همواره همراه شما خواهد بود.

سوالات متداول درباره نوروز در افغانستان