قطارها روی ریل زمان؛ از یونان باستان تا شرق دور- قاصدک 24

امتیاز دهید:
12 کاربر امتیاز داده اند | امتیاز: 4.3 از 5 قطارها روی ریل زمان؛ از یونان باستان تا شرق دور- قاصدک 24

تاریخچه حمل و نقل ریلی از آن زمان که حیوانات به کمک انسان آمدند تا امروز که در چشم برهم زدنی در قطارهای پر سرعت به مقصد می رسیم؛ از فراز و نشیب خالی نبوده است. با این حال بر خلاف تصور بسیاری از ما، قدمت خطوط آهن به سال های دور و دراز باز می گردد. در واقع قدمت حمل و نقل ریلی در جهان را قرن ششم پیش از میلاد و زادگاه آن را یونان باستان می دانند. با توجه به مصالح به کار رفته در ریل ها و نیز نیرویی که از آن برای راندن قطارها استفاده می شده، می توان چند دوره تاریخی را برای قطارها در نظر گرفت. با قاصدک 24 نگاهی به چگونگی گسترش حمل و نقل ریلی در جهان می اندازیم.

سیستم های بسیار قدیمی


بنابر شواهد تاریخی در قرن 66 پیش از میلاد در سراسر تنگه کورینتس (Corinth) در یونان باستان یک خط آهن هموار در شکل اولیه آن وجود داشته که از آن برای جابجایی قایق ها استفاده می شده است. این خطوط اولیه که به آن دیولکوس (Diolkos) گفته می شده، برای بیش از 650 سال و تا اواخر قرن اول پس از میلاد به فعالیت خود ادامه می دادند. سال ها بعد مصریان باستان نیز به ساخت این خطوط علاقه نشان دادند.

خطوط آهن تا پیش از ورود قطارهای بخار


پیش از آنکه قطارهای بخار با ورود خود به دنیای حمل و نقل به نقطه عطفی بدل شوند، خطوط آهن به دو شکل مختلف ساخته می شدند:

ریل های چوبی؛ نسل اولیه ریل های امروزی


در سال 1515 میلادی کاردینال ماتئوس لَنگ شرحی از یک خط آهن فونکیولار به نام ریسوگ (Reisszug) را در قلعه هوهن سالزبورگ (Hohensalzburg) در اتریش ترسیم کرد. این خط آهن از ریل های چوبی و یک طناب کنفی ضخیم برای نگه داشتن استفاده کرده و با استفاده از یک تردمیل و نیروی انسان یا حیوان کار می کرد. شاید کمی عجیب باشد، اما این خط همچنان هر چند در شکل مدرن خود مورد استفاده و احتمالا یکی از قدیمی ترین خطوط ریلی قابل استفاده در جهان به شمار می رود.

واگن وی ها با ریل های چوبی که با استفاده از اسب ها کشیده می شدند هم در سال های 1550 میلادی برای تسهیل جابجایی سنگ های معدنی به معادن و از آنها مورد استفاده قرار می گرفتند و خیلی زود هم در اروپا محبوب شدند. گاری های کوچک مخصوص معدن با چرخ های صاف و بدون دندانه روی تخته های چوبی حرکت می کردند. ضمن اینکه یک میخ هم به صورت عمودی متناسب با شکاف بین تخته ها روی خط قرار داده شده بود که آن را در مسیر درست هدایت می کرد. معدنچیان این واگن ها را به خاطر صدایی که در حین حرکت تولید می کردند، سگ می نامیدند.

این واگن ها در سال 1560 میلادی توسط معدنچی های آلمانی به انگلیسی ها معرفی شدند. 40 سال بعد در نزدیکی لیورپول یک خط مخصوص واگن ساخته شد که درست مانند نمونه آلمانی خود برای جابجایی زغال سنگ به یک ایستگاه در نیم مایلی آن مورد استفاده قرار می گرفت.

ریل های آهنی جایگزین ریل های چوبی می شوند


ورود موتورهای بخار به میدان باعث افزایش قابل توجهی در تولید آهن بریتانیا بعد از نیمه سال های 1700 میلادی شد. در اواخر سال های 1760 میلادی یک شرکت بریتانیایی به نام کول بروکدیل (Coalbrookdale) شروع به افزودن صفحه های چدنی به سطوح بالاتر ریل های چوبی کرد. این کار افزایش پایداری و قابلیت تحمل بار را برای پل ها به دنبال داشت.

قطارها روی ریل زمان؛ از یونان باستان تا شرق دور
در سال 1787 میلادی هم سیستمی مورد بهره برداری قرار گرفت که در آن چرخ های بدون برآمدگی روی صفحه های آهنی به شکل اِل حرکت کرده و به نام Plateway معروف شدند. به مرور انواع دیگری از ریل های آهنی هم مورد بهره برداری قرار گرفتند تا اینکه موتور بخار پا به عرصه گذاشت.

موتورهای بخار وارد می شوند


جیمز وات مهندس مکانیک و مخترع اسکاتلندی در سال 1769 میلادی به توسعه موتور بخار توماس نیوکامن پرداخت که در آن زمان برای بیرون کشیدن آب از معادن مورد استفاده قرار می گرفت. موتور وات یک موتور پیستونی بود که قابلیت راندن چرخ را داشت و در کارخانه های پنبه برای به راه انداختن دستگاه ها به کار می رفت. با این حال نخستین لوکوموتیوی که به طور کامل با استفاده از نیروی بخار کار می کرد، در سال 1804 میلادی توسط ریچارد ترویتیک مهندس انگلیسی ساخته شد. اولین سفر ریلی با استفاده از لوکوموتیوهای بخار هم در همین سال انجام شد؛ وقتی که لوکوموتیو بی نام و نشان ترویتیک یک قطار دیگر را در امتداد خط آهن پنیدارِن در ولز جنوبی حمل کرد. 8 سال بعد و در سال 1812 هم اولین نمونه موفق قطار بخار توسط متیو مورای طراحی و روی خط آهن لیدز به راه افتاد تا جرج استفنسن از آنها الهام گرفته و شرکت بزرگ لوکوموتیو سازی خود را در بریتانیا و ایرلند به راه اندازد.

قطارها روی ریل زمان؛ از یونان باستان تا شرق دور

موتورهای برقی؛ ورود به عصر مدرن


نخستین لوکوموتیو برقی در سال 1837 توسط یک شیمیدان اسکاتلندی به نام رابرت دیویدسون ساخته شد. این لوکوموتیو که نیروی خود را با استفاده از سلول های (باتری ها) گالوانیک تأمین می کرد، اولین لوکوموتیوی بود که با استفاده از باتری های برقی کار می کرد. دیویدسون بعدها یک لوکوموتیو بزرگ تر به نام گالوانی ساخت که در سال 1841 در نمایشگاه جامعه هنر سلطنتی اسکاتلند به نمایش درآمد. این وسیله عظیم به دو موتور مقاومت مغناطیسی با الکترومغناطیس های ثابت مجهز بود که با استفاده از میله های آهنی که به یک سیلندر چوبی روی هر محور متصل بودند، کار می کرد. قطار فوق یک بار 6 تنی را 4 مایل در ساعت حمل می کرد، اما محدودیت قدرت باتری ها مانع از استفاده های عمومی از این قطارها شده و توسط کارگران راه آهن که آن را خطری برای شغل خود می دیدند، نابود شد.

قطارها روی ریل زمان؛ از یونان باستان تا شرق دور
آنگونه که منابع تاریخی نشان می دهند، استفاده از نیروی برق در یک خط اصلی برای اولین بار در خط آهن بالتیمور-اوهایو در سال 1895 اتفاق افتاد. این خط آهن از طریق تونل هایی که در حومه مرکز شهر بالتیمور قرار داشتند، قسمت مهم شهر را به نیویورک متصل می کرد.

موتورهای دیزلی


در سال 1906 میلادی رودولف دیزل، آدولف کلوزه و یکی از تولیدکنندگان موتور دیزل و بخار به نام سولزر اقدام به تأسیس یک کارخانه کوچک برای تولید لوکوموتیوهای دیزلی کردند. از آنجایی که سولزر از سال 1898 اقدام به تولید موتورهای دیزلی می کرد، مشتریانی برای خود دست و پا کرد. خط آهن دولتی روسیه در سال 1909 سفارش ساخت یک لوکوموتیو دیزلی را به این گروه داد. نخستین لوکوموتیو دیزلی جهان در سال 1912 در سوئیس به روی ریل رفت، اما موفقیت تجاری به همراه نداشت. این لوکوموتیو که 95 تن وزن داشت، می توانست با سرعت 100 کیلومتر در ساعت حرکت کند. در سراسر دهه 20 میلادی تعداد اندکی از این لوکوموتیوهای دیزلی در چندین کشور به تولید رسید. در سال 1929 هم شرکت ملی راه آهن کانادا اولین شرکت ریلی آمریکای شمالی بود که از موتورهای دیزلی در خطوط راه آهن اصلی خود استفاده می کرد.

قطارها روی ریل زمان؛ از یونان باستان تا شرق دور

خطوط ریلی پر سرعت


هر چند قطارهای بخار و دیزلی پر سرعت تا قبل از دهه 60 میلادی در اروپا شروع به کار کرده بودند، موفقیت چندانی به دست نیاورده بودند. اولین قطار برقی پر سرعت به نام توکایدو شینکاسن در سال 1965 بین توکیو و اوزاکای ژاپن به راه افتاد. از آن زمان تا کنون حمل و نقل ریلی پر سرعت با سرعت بیشتر از 300 کیلومتر در ساعت در کشورهای ژاپن، اسپانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، چین، تایوان، بریتانیا، کره جنوبی، بلژیک و هلند به راه افتاده است. ساخت بسیاری از این خطوط منجر به کاهش ناگهانی پروازهای کوتاه مدت و ترافیک زمینی بین شهرهایی مانند لندن-پاریس-بروکسل، مادرید-بارسلونا و میلان-رم-ناپل شده است.

قطارها روی ریل زمان؛ از یونان باستان تا شرق دور

منبع: ویکی پدیا