با 14 دروازه قدیم قاجار در تهران آشنا شوید

در زمان‌های قدیم در تهران و بیشتر شهرهای دیگر به منظور امنیت و دفاع از شهر حصارهای دور شهر می‌کشیدند و دروازه‌هایی برای عبور و مرور افراد، تجارت و دریافت عوارض می‌ساختند. دروازه‌ های تهران هم از آن دسته از دروازه‌ها بودند که بسیار با عظمت و استوار بودند. در ادامه این دروازه‌ها را معرفی خواهیم کرد، برای آشنایی با قدیمی‌ترین دروازه های تهران با قاصدک 24 همراه شوید.

دروازه‌ های قدیمی در تهران

ساخت دروازه‌‌های قدیمی در استان تهران از زمان صفویه آغاز شده و حدود پنج دروازه در تهران قدیم ساخته شد که اولین دروازه در زمان شاه تهماسب یکم بنا شده است.

در دوران قاجار 12 دروازه مستحکم دورتادور تهران ساخته شد.

بعدها در دوران افغانها نیز دروازه‌هایی در تهران احداث شد، ولی در زمان قاجار برای گسترش شهر همه دروازه‌ها تخریب شدند و 12 دروازه جدید بنا شدند. این دروازه‌ها بسیار محکم بودند و روی آنها نقش‌های زیبایی از رستم و اسفندیار طراحی شده بود.

دروازه‌ های تهران در دوران صفویه

در دوران خلافت صفویان برای نظم‌دهی تهران دورتادور شهر را حصار کشیدند و چهار دروازه در اطراف تهران ساختند. بعدها به منظور گسترش شهر تخریب شدند و دروازه‌های 12 گانه پایتخت احداث شدند.

دروازه دولاب تهران

یکی از دروازه‌ های قدیم پایتخت، دروازه دولاب بود که در قسمت جنوبی حصار واقع شده بود و از شرقی‌ترین دروازه‌ های تهران محسوب می‌شد. اهالی تهران از طریق این دروازه با مردم شرقی شهر در ارتباط بودند. زمین‌های اطراف این دروازه برای کشاورزی بود و بیشتر برای صیفی‌کاری استفاده می‌شد.

جاذبه‌های گردشگری اطراف دروازه دولاب

• مسجد پیر دولاب
• بقعه چهل‌تن
• گورستان ممنوعه
• حمام دولاب
• بقعه سیده ملکه خاتون
• تکیه چال

آدرس: تهران، سه راه شکوفه

دروازه شمیران تهران

تنها دروازه تهران قدیم، دروازه شمیران بود که در کنار دیوار شمالی بنا شده بود و مسیر ارتباطی تهران با مناطق شمالی شهر بود. این دروازه در خیابان دکتر شریعتی امروز واقع شده بود که گذر باریکی بود و در آن باغ‌ها و خانه‌هایی وجود داشت.

گذر باریکی که در دروازه شمیران بود همان پامنار کنونی است.

این گذر همان خیابان پامنار کنونی از معروف‌ترین خیابان‌های تهران است. امروزه مراکز اداری و جاذبه‌های تاریخی زیادی در اطراف این دروازه به چشم می‌خورد که از بهترین جاهای تاریخی تهران محسوب می‌شوند.

جاذبه‌های تاریخی دروازه شمیران امروزی

• موزه برق
• خانه شهید مطهری
• کوچه پارک امین‌الدوله
• مسجد فخرالدوله

آدرس: تهران، انتهای پل چوبی

دروازه قزوین تهران

دروازه غربی تهران دروازه قزوین بود که در دوران پهلوی دوم توسط معمار برجسته تقی محمدپور با کاشی‌کاری‌ها و نقوش زیبا ساخته شده بود. این دروازه در داخل بازارچه قوام‌الدوله همان وحدت اسلامی امروزی قرار داشت.

آدرس: تهران، نزدیکی میدان قزوین

دروازه قزوین در داخل بازارچه قوام‌الدوله همان وحدت اسلامی امروزی قرار داشت.

دروازه شاه عبدالعظیم تهران

از اصلی‌ترین و جنوبی‌ترین دروازه‌‌های قدیمی تهران دروازه شاه عبدالعظیم تهران بود که در مسیر اصفهان و قم در محله چال میدان واقع شده بود. این دروازه در جاده شهر ری واقع شده و به دلیل وجود امامزاده شاه عبدالعظیم بین اهالی تهران و روستاهای اطراف تهران معروف شده است‌. آب‌و‌هوای این منطقه بی‌نظیر است و جاذبه‌های طبیعی زیادی در اطراف آن وجود دارد.

دیدنی‌های اطراف دروازه شاه عبدالعظیم

• چشمه علی
• دشت ری
• تالاب عشق‌آباد
• کاروانسرای عباسی
• آتشکده بهرام
• برج طغرل

آدرس: تهران، میدان شوش، ابتدای جاده شهر ری

دروازه تهران در زمان افغان‌ها

بعد از صفویان مدت کوتاهی افغان‌ها در تهران حکمرانی می‌کردند که در آن زمان نیز تغییراتی در شهر بوجود آمد که یکی از این تغییرات ساخت دروازه بود.

دروازه دولت تهران

افغان‌ها بعد از حکومت صفویان مدتی در تهران حکمرانی می‌کردند. در این مدت برای جلوگیری از شورش مردم تهران، دروازه‌ای را در ارگ شمالی بنا کردند که به نام دروازه اسدالدوله سرکرده افغان‌ها نامگذاری شد. این دروازه سه طبقه بنای بزرگ و محکم داشت که به سمت بیابان راه داشت، بعدها به دروازه دولت تغییر نام داد.

افغان‌ها دروازه‌ای به نام سرکرده خود اسدالدوله ساختند که بعدها به دروازه دولت معروف شد.

دروازه دولت هم در زمان ناصرالدین شاه تخریب شد که بعدها در تقاطع انقلاب و سعدی دروازه‌ای به همین نام احداث شد. در اطراف دروازه دولت محله‌های باصفایی وجود دارد؛ در سفر به تهران حتما از آنها بازید داشته باشید.

محله‌های اطراف دروازه دولت

1. محله پامنار
2. محله لارستان
3. محله میرزای شیرازی
4. محله حسن‌آباد
5. محله مفتح شمالی
6. محله بهجت‌آباد

آدرس: تهران، تقاطع خیابان انقلاب و سعدی

دروازه‌ های تهران در عهد ناصری

در دوران ناصرالدین شاه قاجار حصار نیمه ویرانه دور شهر، هم‌چنین 4 دروازه قدیمی شهر تخریب شدند و به جای آنها دروازه‌های جدیدی ساخته شد.

دروازه خراسان تهران

یکی از جنوبی‌ترین دروازه‌ها به دیوار شرقی دروازه خراسان بود که در نزدیکی میدان خراسان قرار داشت. این دروازه هم مانند دیگر دروازه‌ های تهران در دوران پهلوی تخریب شده است.

آدرس: تهران، میدان خراسان

جنوبی‌ترین دروازه‌ها به دیوار شرقی دروازه خراسان بود.

دروازه دوشان تپه تهران

یکی از دروازه‌ های قدیمی پایتخت، دروازه دوشان‌ تپه است که نام روستایی در حومه تهران است. این دروازه در زمان قاجار شکارگاه ناصرالدین شاه قاجار بوده و دلیل شهرت این دروازه به همین علت است.

دیدنی‌های اطراف دروازه دوشان‌تپه

• قصر فیروزه (کاخ فرح‌آباد)
• باغ سلیمانیه
• موزه صنعت نفت
• خانه موزه محمدمعین استاد ادبیات
• پارک پردیس بانوان

آدرس: تهران، میدان ژاله

دلیل شهرت دروازه دوشان‌تپه وجود شکارگاه قاجار در آنجا بود.

دروازه خانی‌آباد تهران

دروازه خانی‌آباد یکی از دروازه‌‌های اصلی تهران قدیم بود که در زمان پهلوی به همراه حصار شهر و دیگر دروازه‌ های تهران تخریب شد. محله خانی‌آباد زادگاه مردان بزرگ و مشهوری چون تختی است. این دروازه نزدیک یخچال‌های تهران بود و یکی از سه دروازه جنوبی پایتخت محسوب می‌شد.

جاهای دیدنی نزدیک دروازه خانی‌آباد

• مسجد قندی
• مسجد حضرت ابوالفضل سهرابی
• محله خرمافروشان
• مسجد جامع ولیعصر
• حمام حاج قاسم

آدرس: تهران، محل تلاقی خیابان خانی‌آباد و خیابان شوش

دروازه غار تهران

از اصلی‌ترین دروازه‌ های تهران قدیم، دروازه غار بود که در قسمت شمالی محله باغ آذری واقع شده بود. کاشی‌کاری‌هایی از رستم و دیو سفید در دروازه غار به چشم می‌خورد، کاشی‌های زیبای این دروازه بعد از تخریب به موزه ایران باستان یکی از بهترین موزه های تهران انتقال داده شد.

کاشی‌های زیبا و قدیمی دروازه غار در موزه باستان نگهداری می‌شود.

هنرمند معروف شیرازی استاد محمد کاشی‌پز این نقوش زیبا را در سال 1263 هجری طراحی کرده بود. این دروازه قدیم قاجار راهی برای ورود به بازار بود و بیشتر کاروان‌ها از آن استفاده می‌کردند.

جاهای تفریحی اطراف دروازه غار

• بوستان بعثت
• مجتمع تجاری نور
• بوستان مادر
• بوستان میلاد

آدرس: تهران، حد فاصل میدان شوش و میدان خانی‌آباد

دروازه گمرک تهران

این دروازه در جنوب غربی مرکز تهران در محله‌ای به همین‌ نام واقع شده بود. دروازه گمرک در باروی غربی و جنوبی‌ترین دروازه غربی شهر محسوب می‌شد. دروازه گمرک از سه‌راه‌هایی بود که کاروان‌های تجاری از آنجا عبور می‌کردند و باید گمرک پرداخت می‌کردند.

کاروانیان برای عبور از دروازه گمرک، باید گمرک پرداخت می‌کردند.

مکان‌های دیدنی اطراف دروازه گمرک

1. مسجد مشیرالسلطنه
2. مدرسه مشیرالسلطنه
3. پردیس سینمایی
4. فرهنگسرای رازی
5. بوستان رازی

آدرس: تهران، انتهای خیابان امیریه، رو به میدان گمرک

دروازه یوسف‌آباد تهران

محله یوسف‌آباد روستایی در شمال‌غربی پایتخت و بر روی تپه‌ای قرار داشته که دروازه یوسف‌آباد در همین محله بنا شده بود. شاه قاجار برای بازدید از زمین‌های بهجت‌آباد از آنجا عبور می‌کرده که به دروازه بهجت‌آباد هم معروف است.

جاهای دیدنی و تفریحی اطراف دروازه یوسف‌آباد

• فرهنگسرای شفق
• پارک شفق
• سینما تئاتر گلریز
• پارک قزل قلعه
• کتابفروشی فرح‌بخش

آدرس: تهران، خیابان حافظ

دروازه باغ شاه تهران

از دروازه‌ های مهم تهران که در محدوده میدان حر واقع شده بود دروازه باغ شاه است که در دروازه باروی غربی بود و از دروازه‌‌های شمالی تهران محسوب می‌شد. کارشناسان معتقدند این دروازه به دلیل نزدیکی به میدان اسب‌دوانی پادشاهان قاجار به دروازه اسب‌دوانی نیز شناخته می‌شود که هم اکنون پادگان باغ شاه در آنجا واقع شده است. دروازه باغ شاه در زمان قاجار محل عبور و مرور پادشاهان قاجار و هیأت‌های خارجی بود.

آدرس: تهران، انتهای خیابان سپه

دروازه باغ شاه به میدان اسب‌دوانی شاهان قاجار نزدیک بود.

دروازه‌های باقیمانده در استان تهران

دروازه‌‌های قدیمی تهران که در دوره ناصرالدين شاه ساخته شده بودند، همگی در دوران پهلوی تخریب شدند به غیر از دو دروازه که هم‌چنان باقی مانده‌اند که با خرید بلیط قطار تهران می توانید به پایتخت سفر کنید و از این آثار شگفت‌انگیز دیدن کنید.

دروازه محمدیه تهران

تنها دروازه باقی‌مانده از زمان قاجار، دروازه محمدیه است که در نزدیکی میدان محمدیه یا پاقاپوق یکی از ۵ میدان مهم ساخته شده در زمان قاجار است. این میدان بعدها به خاطر اینکه محل اعدام مجرمین بود به میدان اعدام نامگذاری شد که بعد از برچیده شدن دار اعدام در آنجا به میدان محمدیه تغییر نام داد.

اکنون این دروازه به دروازه نو و دروازه محمدیه معروف است. این دروازه قدیمی در جنوب محله بازار واقع شده و بر دیوار آن طرح شیر طلایی نقش بسته شده است.

جاهای دیدنی اطراف دروازه محمدیه

• گذر مستوفی
• حمام کدخدا
• سقاخانه بیمه ایران
• کاروانسرای چال
• خانه باستان‌شناسان ایران

آدرس: تهران، خیام، چراغ برق، محله بازار، میدان محمدیه

دروازه سردر باغ ملی تهران

یکی از بی‌نظیرترین آثار دیدنی زمان قاجار، دروازه سردر باغ ملی است که می‌توانید در خیابان امام خمینی آن را به نظاره بنشینید. این سردر که در زمان قاجار دروازه‌ای به سمت میدان مشق بود یک منطقه نظامی بوده و در اختیار قشون شاه قرار داشت و به دستور رضاشاه ساخته شده بود.

دروازه باغ ملی طی سالیان گذشته تخریب شده، ولی سردر باغ هم‌چنان باقی مانده است.

در معماری این اثر تاریخی از طراحی اروپایی و ایرانی استفاده شده بود و کاشی‌کاری‌های زیبای آن شبیه کاخ کلاه‌فرنگی یکی از زیباترین کاخ های تهران طراحی شده بودند‌. در نمای داخلی این دروازه اثری از کوروش کبیر وجود داشت. این دروازه چند سالی دوام نیاورد و تخریب شد؛ ولی سردر آن باقی‌مانده است. در اطراف سردر باغ ملی موزه‌ها و آثار تاریخی زیادی به چشم می‌خورد.

موزه‌های اطراف دروازه سردر باغ ملی

1. موزه بانک سپه
2. موزه ارتباطات
3. موزه عبرت
4. موزه ملی ایران
5. موزه ملک

آدرس: تهران، خیابان امام خمینی

جمع‌بندی

دروازه‌ های تهران بسیار استوار و با عظمت بودند که با طراحی زیبایی ساخته شده بودند. از آن دروازه های زیبا دیگر آثاری به جای نمانده است.

اگر دوست دارید دو دروازه به جای مانده از دوران گذشته را از نزدیک ببینید؛ برای خرید اینترنتی بلیط می‌توانید به سایت قاصدک 24 متعلق به شرکت فرش تا عرش قاصدک کارمانیا مراجعه کنید. هم‌چنین پشتیبانی شبانه‌روزی با شماره تماس 02175269 همراه شما است.

سوالات متداول درباره دروازه‌ های تهران