نوروز در افغانستان

امتیاز دهید:
1 کاربر امتیاز داده اند | امتیاز: 4 از 5 نوروز در افغانستان

آریانا که زمانی برای نامیدن سرزمین های شرق ایران و افغانستان به کار می رفته، تاریخی بسیار کهن دارد. آنقدر کهن که برای قرن ها در مسیر جاده ابریشم و مرکز تاخت و تاز حکومت های گوناگون بوده است. افغانستان امروز کشوری با اشتراکات فرهنگی بسیار با ایران است و آنگونه که از شواهد تاریخی بر می آید، بیش از 50 هزار سال پیش از میلاد مسیح این سرزمین محل سکونت بشر بوده است. فتوحات و کشورگشایی های فاتحانی چون اسکندر و چنگیز خان سرزمین افغان ها را نیز بی نصیب نگذاشته است. درست مانند بسیاری از کشورهایی که پیرامون افغانستان قرار گرفته اند؛ یعنی تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان.
در مطلب نوروز در تاجیکستان گفتیم که در روزهای حکومت شوروی نوروز با محدودیت هایی مواجه بود. افغان ها نیز در دوران حکومت طالبان برای مدت 5 سال از سال 1996 تا 2001 از برپایی جشن های نوروز محروم بودند. فشار طالبان بر سنت های باستانی افغان ها به اندازه ای بود که تقویم هجری شمسی باطل اعلام شده و با تقویم قمری جایگزین شده بود.

نوروز در افغانستان

جشن های نوروز در افغانستان


جشن گل سرخ


مردم افغانستان معتقدند که رسیدن پرنده های مهاجر به افغانستان در این موقع از سال خبر از آغاز فصل بهار می دهد. جشن گل سرخ هم که در افغانستان با عنوان میله گل سرخ از آن یاد می شود، در 40 روز اول سال و به مناسبت رویش لاله های سرخ در مزار شریف و در زیارتگاهی منسوب به امام علی برگزار می شود. اهمیت این جشن به اندازه ای است که حتی از کشورهای ایران و تاجیکستان و دیگر کشورهای آسیای میانه هم به این شهر می روند. بد نیست اندکی بیشتر در مورد این جشن بدانید:

نوروز در افغانستان-جشن گل سرخ
جشن گل سرخ با یک مراسم مذهبی که افغان ها از آن به جهنده علی، ژنده علی و یا ژنده سخی یاد می کنند، تقارن دارد. مراسمی که بر اساس باور افغان ها به خلافت امام علی تعلق دارد. در این مراسم که بیش از 200 هزار افغان از سراسر افغانستان در آن حضور می یابند و در مسجد کبود مزار شریف برگزار می شود، عَلَمی برافراشته می شود. این علم که در واقع تداعی کننده درفش کاویانی اساطیر فارسی است، با پارچه های زربافت و دست دوزی شده مزین شده است. علاوه بر این در طول مراسم 21 گلوله توپ نیز شلیک می شود و بسیاری از مقامات بالای حکومتی و فرمانداران ولایت ها نیز برای تماشا به مزارشربف می آیند.

نوروز در افغانستان-جهنده علی مزار شریف

جشن دهقان


نوروز در بسیاری از سرزمین های پارسی، همواره با زایش زمین همراه بوده است. از این رو در افغانستان جشنی به نام جش دهقان در اولین روز سال برگزار می شود. از جمله آیین های این جشن این است که کشاورزان به شهرها آمده و تولیدات خود را در استادیوم چمن حضوری در کابل به نمایش می گذارند. اگر چه این جشن امروزه تنها به کابل و شهرهای مهم محدود شده، زمانی در تمام شهرهای افغانستان برگزار می شده است.

نوروز در افغانستان
نکته جالب این است که این جشن آنقدر در میان افغان ها محبوبیت دارد که شهردار و شخصیت های بالای حکومتی هم در آن حاضر می شوند. ضمن اینکه در روز جشن دهقان شهرنشینان هم با لباس های شاد و رنگارنگ به مزارع کشاورزان رفته و کشاورزان درمقابل چشم مردم، زمین را با گاو آهن شخم می زنند و با رنگ کردن شاخ های گاو فصل بهار را شروع می کنند. البته چوپانان نیز سهمی از جشن روز دهقان دارند و در این روز گوسفندان خود را در مزارع رها می کنند.

هفت میوه


شاید یکی از جالب ترین رسم های نوروزی افغان ها هفت میوه باشد. در واقع افغان ها به جای سفره هفت سین سفره هفت میوه دارند. هفت میوه چیست؟ چیزی شبیه سالاد میوه که از هفت نوع میوه خشک تشکیل شده است که عبارتند از کشمش، سنجد، پسته، فندق، قیسی، گردو و آلو. باور مردم افغانستان بر این است که در واقع نه هفت سین و نه هفت شین وجود داشته است. بلکه آنچه که از ابتدا وجود داشته هفت چین بوده است. مراد از آن هم هفت میوه ای بوده که از هفت درخت متفاوت چیده شده و به عنوان برکت در سفره چیده می شده است. البته گاهی هفت میوه افغان ها با هفت سین، سبزی پلو و سمنو هم همراه است.

نوروز در افغانستان-هفت میوه

سمنک پزان


تهیه سمنو یکی از آیین های مشترک میان تمام مردمی است که نوروز را جشن می گیرند. سمنو که در میان افغان ها به سمنک شهره است نه تنها نذر برآمدن حاجت ها و مرادهاست، بلکه به باور بسیاری با خود خیر و برکت به ارمغان می آورد. سمنک آنقدر برای افغان ها مهم هست که زنان افغان از آغاز شب نوروز تا سپیده دم به طبخ آن مشغول می شوند و همزمان شادمانه آواز می خوانند.

کمپیرک


کمپیرک داستان طولانی و جالبی در افغانستان دارد. کمپیرک در واقع همان حاجی نوروز ایرانی هاست؛ پیرمردی با ریش های بلند، لباس های رنگی، کلاهی دراز و یک تسبیح که نماد برتری و قدرت طبیعت بر زمستان است. او و همراهانش روستا به روستا می چرخند، با زبان فصیح کتابی مانند تاریخ بیهقی حرف می زنند، شعر می خوانند و کمک هایی را که جمع کرده اند بین افراد توزیع می کنند؛ چیزی شبیه بابانوئل. البته به نظر می رسد این جشن بیشتر در بامیان و دایکندی برگزار می شود.

نوروز در افغاستان-کمپیرک
باید بدانید که داستان کمپیرک در سراسر دنیا سر درازی دارد و بر اساس برخی افسانه های قدیمی این شخصیت یک پیرزن است. حتی برخی، از وجود شواهدی از این پیرزن در کتاب ابوریحان بیرونی پرده برداشته اند. اما نکته جالب تر این است که این پیرزن اسطوره ای حتی در بخش هایی از ایران، آسیای مرکزی و حتی در قسمت هایی از جنوب اروپا و بالکان مانند پرتغال و بلغارستان و نیز ترکیه و شمال آفریقا رواج دارد.

بزکشی(buzkashi)


بزکشی یک رقابت ورزشی محلی در برخی کشورهای آسیای میانه مانند تاجیکستان و افغانستان است. به این صورت است که افرادی سوار بر اسب با یک بز سربریده تمام میدان را برای کسب امتیاز با هم مسابقه می دهند. در این رقابت سوارکاران تلاش می کنند تا بز بی سر را به میدان بزرگی که با خط سفید و پرچم مشخص شده و به آن دایره حلال گفته می شود، برسانند. بزکشی آنقدر برای افغان ها اهمیت دارد که یک سال پیش در فهرست بازی های ملی این کشور ثبت و دارای فدراسیون ورزشی شده است.

نوروز در افغانستان-بزکشی

غذاهای ویژه نوروز در افغانستان


بی شک نوروز بدون غذاها و شیرینی های آن چیزی کم دارد. در گوشه ای دیگر از سرزمین هایی که نوروز را جشن می گیرند، مردم نوروز را با غذاها و شیرینی های محلی خود آغاز می کنند. برای مثال افغان ها سبزی پلو با اسفناج و یک شیرینی که از آن به کلوچه نوروزی تعبیر می کنند را به عنوان غذاهای نوروزی خود می شناسند. همچنین رنگ سفید نزد مردم افغانستان نشانه خوشبختی و سعادت است به همین دلیل بسیاری از مردم افغانستان یک خروس سفید رنگ را در شب نوروز با نیت این که سال جدید، سالی پر از خوشبختی و نیکبختی باشد، ذبح کرده و آن را به همراه سبزی و پلو برای سفره شب نوروز طبخ می کنند.

نوروز در افغانستان-جلبی افغانی
غذای نوروزی دیگر در میان مردم افغانستان ماهی و جَلِبی است. رسم است که جوانان افغان ماهی و جلبی به اضافه لباس های محلی را برای نامزد خود نوروزی می برند. بد نیست بدانید که جلبی در واقع چیزی شبیه زولبیای خودمان است. اگر چه ترکیب جلبی و ماهی با هم کمی عجیب به نظر می رسد اما افغان ها به سنت های گذشته خود پایبندند!