اکوتوریسم؛ سفر سبز

امتیاز دهید:
6 کاربر امتیاز داده اند | امتیاز: 3.7 از 5 اکوتوریسم؛ سفر سبز

برای آنهایی که به قصد دیدار از طبیعت در عین حفظ دوستی با آن بار سفر می بندند، اکوتوریسم بهترین گزینه است. احترام به طبیعت و زیبایی های آن، هم به حفظ آن برای نسل های بعدی کمک می کند و هم لذت بیشتری را از سفر عایدمان می کند. اگر چیز زیادی در مورد اکوتوریسم نمی دانید و می خواهید به جرگه اکوتوریست ها بپیوندید، قاصدک 24 خواندن مطلب زیر را به شما توصیه می کند.

اکوتوریسم چیست؟


اکوتوریسم یا طبیعت گردی در حقیقت نوعی از گردشگری است که گردشگران را با هدف بازدید از مناطق طبیعی بکر و دست نخورده جهان و نیز زیبایی های طبیعت اعم از گیاهان، پرندگان و دیگر جانوران راهی سفر می کند. طبیعت گردی صرفا به دیدار از طبیعت محدود نمی شود و آموزش و مسئولیت در کنار حفظ محیط زیست و بهبود زندگی مردم محلی نیز از اجزای مهم آن به شمار می روند.

انجمن جهانی اکوتوریسم در سال 1996 تعریف زیر را از اکوتوریسم ارائه کرد:

"اکوتوریسم یک سفر و بازدید زیست محیطی مسؤولانه از مناطق طبیعی بکر است که به منظور لذت بردن از طبیعت و درک مواهب آن و ویژگیهای فرهنگی مرتبط با آن انجام می شود، به طوری که باعث ترویج حفاظت گردد و اثرات منفی بسیار کمی از جانب بازدید کنندگان بر محیط به جای گذارد و شرایطی را برای اشتغال و بهره مندی اقتصادی و اجتماعی مردم محلی(بومی) فراهم کند".


اکوتوریسم؛ سفر سبز

از این منظر می توان ادعا کرد که اکوتوریسم نوعی گردشگری مسئولانه است که:

• در خصوص محیط زیست آگاهی بخشی می کند

• منافع مالی مستقیمی را در جهت حفظ محیط زیست ایجاد می کند

• منافع مالی مستقیم و توانمندسازی را برای جوامع محلی ایجاد می کند

• به فرهنگ محلی احترام می گذارد

• از حقوق بشر و حرکت های دموکراتیکی مانند حفظ تنوع زیستی در کنار تنوع فرهنگی حمایت می کند


تأثیرات اکوتوریسم؛ سازنده یا مخرب؟


اکوتوریسم یکی از بخش های رو به رشد صنعت گردشگری است که سالانه 10 تا 15 درصد رشد در عرصه جهانی دارد. اگر چه تعاریف بسیاری از طبیعت گردی حول محور استانداردهایی چون تأثیرات آموزشی و سودمند به جوامع محلی و کشورهای میزبان می گردند، در عمل بسیاری از پروژه ها در این زمینه به این استانداردها توجهی نمی کنند. علی رغم دستورالعمل هایی که در این خصوص به تصویب رسیده است، هنوز جوامع محلی از آثار منفی این نوع از گردشگری متضرر می شوند.

یکی از مثال های بارز در این زمینه آفریقای جنوبی است که منافع اقتصادی مهمی را از قِبل اکوتوریسم دریافت می کند؛ هر چند که آثار منفی بیشتر از آثار مثبت متوجه آن می شود. از جمله این آثار منفی می توان به اجبار مردم به ترک خانه های خود، نقض حقوق بنیادی افراد و نیز خطرات محیط زیستی اشاره کرد. بر اساس بسیاری از گزارش ها حجم عظیمی از پول و منابع انسانی صرف اکوتوریسم می شود، این در حالیست که نتایج حاصل چندان رضایت بخش نیستند.

اکوتوریسم و تأثیرات مستقیم بر محیط زیست


علی رغم تعریف های ایده آلیستی از اکوتوریسم، این صنعت به ندرت به نقش خود در حفظ محیط زیست پایبند می ماند. هر چند که این صنعت برای گروه های کوچک تعریف شده است، هر گونه افزایش در جمعیت حتی به صورت موقت، فشار زیادی را بر روی محیط زیست محلی به وجود آورده و نیاز به توسعه زیرساخت ها و امکانات رفاهی بیشتر را موجب می شود. ساخت منابع تصفیه آب، امکانات بهداشتی و نیز مکان های اقامت بدون شک با فرسایش منابع انرژی تجدید ناپذیر و نیز بهره برداری از منابع محلی محدود همراه خواهد بود. برای نمونه تبدیل زمین های طبیعی به زیرساخت های توریستی به جنگل زدایی و نیز از بین رفتن جمعیت پروانه های مکزیک و نیز میمون های سنجابی در کاستاریکا منجر شده است.

اکوتوریسم؛ سفر سبز

خطرات زیست محیطی


صنعتی و شهری شدن در کنار اقدامات کشاورزی بشر در حال حاضر تأثیر جدی را روی محیط زیست داشته است. به نظر می رسد اکوتوریسم امروزه در جنگل زدایی، از بین رفتن سیستم های حیات اکولوژیک و نیز شکل های مختلف آلودگی نقش داشته باشد؛ نقشی که به تخریب محیط زیست منجر شده است. برای مثال از آنجایی که تورها به دبال گونه های کمیاب می گردند، تعداد وسایل موتوری که از یک پارک عبور می کنند، افزایش می یابد. برخی از جاده ها نیز از میان پوشش گیاهی عبور می کنند که پیامدهای جدی را روی گونه های گیاهی و جانوری دارد. این مناطق همچنین در اثر افزایش ترافیک، میزان بالاتری از اختلال و گونه های مهاجم را شاهد هستند.

اکوتوریسم و جوامع محلی


جالب است بدانید که بیشتر شکل های اکوتوریسم در مالکیت سرمایه گذاران و شرکت های خارجی است که منافع اندکی را نصیب جوامع محلی می کنند. در نتیجه بخش اعظم سودهای حاصل به جای سرمایه گذاری در اقتصاد محلی یا حفاظت از محیط زیست به جیب سرمایه گذاران سرازیر می شود. تنها تعداد اندکی از افراد محلی که به استخدام این بخش در می آیند، می توانند در پایین تری سطوح وارد آن شده و به دلیل دستمزدهای پایین حتی قادر به زندگی در بخش های توریستی نیستند.

در برخی موارد نیز خشم مردم محلی منجر به وارد آمدن خسارت به محیط زیست می شود. مشهورترین این موارد مربوط به چادرنشینان ماسایی در کنیا بود که در اعتراض به خروج اجباری از زمین های سنتی و نیز شرایط ناعادلانه، به نابودی حیات وحش در پارک های ملی می پرداختند.

کوچ اجباری مردم محلی


شاید یکی از بدترین نمونه های کوچ اجباری جوامع محلی برای ایجاد یک پارک، داستان ماسایی های کنیا باشد که پیشتر به آن اشاره شد. در حدود 70 درصد از پارک های ملی شمال آفریقا در زمین های ماسایی ها واقع شده است. نخستین تأثیر منفی گردشگری بر روی زندگی این مردمان این بود که دولت های محلی و مرکزی زمین های این افراد را ربوده و با این کار تنها منبع درآمد آنها را در معرض تهدید قرار دادند. خبر بد این است که ماسایی ها هیچ منفعتی از گردشگری به دست نیاورده و علی رغم از دست دادن زمین هایشان در استخدام نیروی کار نیز کمترین نقش را داشته اند.

اکوتوریسم؛ سفر سبز

تأثیرات مثبت اکوتوریسم


علی رغم مواردی که در بالا به عنوان تأثیرات منفی اکوتوریسم به آنها اشاره شد، این صنعت از دید بسیاری نقاط مثبتی نیز داشته است. طرفداران اکوتوریسم مزایای این نوع از گردشگری را در موارد زیر خلاصه می کنند:

تبادل اطلاعات ارزشمند زیست شناختی


طرفداران طبیعت گردی معتقدند که اکوتوریسم فرصت مناسبی را نه تنها برای فعالان محیط زیست بلکه برای برای توریست ها فراهم می کند تا بیشتر در مورد اکوسیستم ها، زیست شناسی و نیز زمین شناسی یک منطقه خاص اطلاعات به دست آورند. در حقیقت آشنایی با اجزای یک اکوسیستم می تواند به فهم بهتر از چگونگی محافظت از گونه های مختلف و منابع طبیعی کمک کند. به باور آنها اکوتوریسم یک تجربه دست اول مؤثر پیرامون زندگی پایدار و اقدامات دوستدار محیط زیست فراهم می کند.

پیشرفت اقتصاد محلی


با وجود تمام انتقادها، نمی توان انکار کرد که اکوتوریسم رشد اقتصادی پایداری را برای کشورها ایجاد می کند. کشورهایی چون اکوادور، نپال، ماداگاسکار و کاستاریکا برای ساختن اقتصاد خود به توریست ها متکی هستند. سفرهای منظم و توریسم به طور معمول تنها 20 درصد از عواید حاصل را راهی جوامع محلی می کند؛ در حالی که در اکوتوریسم این رقم به 95 درصد می رسد.

اکوتوریسم تنها به محیط زیست مربوط نمی شود، بلکه به جوامع پایدار هم مربوط است. برای مثال دولت ماداگاسکار شروع به توسعه گردشگری خود به عنوان یک استراتژی اقتصادی برای کاهش نرخ فقر 81 درصد خود کرده است. هر چند این موضوع هنوز در مرحله ایده قرار دارد، این امکان وجود دارد که اکوتوریسم بتواند پاسخگوی بحران بیکاری در این منطقه باشد.

تأثیرات مثبت روی فرهنگ جوامع محلی


اکوتوریسم نه تنها برای جوامع محلی ایجاد شغل می کند، بلکه از مشاغل محلی نیز محافظت می کند. غذاهای محلی و نیز صنایع دستی، ارتباط فرهنگی و اقتصادی مستقیمی را بین توریست و شهروند به وجود می آورند. از همین رو اکوتوریسم سنت های فرهنگی را تقویت می کند و به عقیده برخی می تواند راهی برای پایان دادن به کلیشه های فرهنگی، بی تفاوتی فرهنگی و نیز آموزش مسافران باشد.


اکوتوریسم؛ سفر سبز

آگاهی بخشی در مورد محیط زیست


بیشتر برنامه های اکوتوریسم شامل بخش های آموزشی در مورد محافظت از محیط زیست هستند. گردشگران می توانند از طریق کسب اطلاعات و اعمال آنها در زندگی روزمره خود به گسترش آگاهی ها در مورد محیط زیست کمک کنند.

چگونه می توانیم یک اکوتوریست باشیم؟


اکوتوریست بودن کار سختی نیست. برای آنهایی که می خواهند همچنان با طبیعت دوست بمانند، شاید انجام دادن کارهای زیر قدم اول باشد:

برنامه های هوشمند و هدفمندی را برای اکوتوریسم انتخاب کنید


در قدم اول بهتر است به دقت سازمان خود را مورد برررسی قرار دهید تا مطمئن شوید که به تمام استانداردها در خصوص 4C پایبند است. اگر سازمانی در پایبندی به یک یا همه این اصول کوتاهی کند، قطعا دوستدار اکوتوریسم نخواهد بود:


Conservation یا حفاظت از منابع طبیعی: این سئوال را از خود بپرسید که آیا سازمان شما از تنوع زیستی و همگرایی اکوسیستم ها محافظت می کند یا خیر؟

Community یا اجتماعات: آیا سازمان شما از حقوق اولیه جوامع محلی در عین تقویت رفاه این جوامع حمایت می کند؟

Culture یا فرهنگ: آیا سازمان در خصوص آموزش فرهنگ های گوناگون به توریست های خود فعال است؟ آیا تجربه مثبتی در تقویت فرهنگ و احترام فراهم می کند؟

Commerce یا تجارت: آیا سازمان مربوطه به ساخت اقتصاد محلی کمکی می کند؟

از خدمات اقامتی سبز استفاده کنید


سعی کنید در هتل هایی اقامت داشته باشید که سیاست های دوستدار محیط زیست را اتخاذ می کنند، از جمله استفاده از مواد شوینده دوستدار محیط زیست یا ترغیب مسافران خود به استفاده دوباره از حوله ها.

اکوتوریسم؛ سفر سبز

تولید کربن خود را به حداقل برسانید


اگر این امکان را دارید که پروازی بدون توقف را انتخاب کنید، حتما این کار را انجام دهید. استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی را به جای تاکسی انتخاب کنید و سعی کنید تا حد امکان پیاده روی کنید.

هر چیزی را تا حد امکان چند بار مصرف کنید


حوله، ظرف آب، بطری های پلاستیکی و هر چیزی را که می توانید چندین بار استفاده کنید.

از جوامع محلی خرید کنید


حمایت از غذاهایی که به صورت محلی تهیه شده اند، نیاز به واردات کالاها را کاهش داده و در نتیجه زایدات کمتری با قایق و دیگر اشکال حمل و نقل ایجاد می شود. این کار پول را به جوامع محلی بازمی گرداند.

منابع: ویکی پدیا/worldtrips.com