ظرفیت تحمل در گردشگری

امتیاز دهید:
1 کاربر امتیاز داده اند | امتیاز: 5 از 5 ظرفیت تحمل در گردشگری
به طور کلی "ظرفیت تحمل یا همان carrying capacity"، به ظرفیت یک مقصد گردشگری یا هر مکان دیگری که افراد به دلایلی در آنجا حضور پیدا می کنند، گفته می شود.
این ظرفیت، به منظور رضایت مشتری و آسیب نرساندن به اماکن به جهت ازدحام جمعیت، از سوی کارشناسان گردشگری و با توجه به فضای موجود از لحاظ فیزیکی تعیین می شود. بی توجهی به تعیین ظرفیت تحمل، می تواند منجر به تخریب اماکن گردشگری، نارضایتی گردشگران و بومیان و حتی رفتار نادرست میزبان شود، از این رو برآورد ظرفیت تحمل در گردشگری بسیار ضروری و حائز اهمیت است.
سازمان جهانی جهانگردی، در تعریف ظرفیت تحمل، به حداکثر تعداد جمعیت بازدیدکننده از یک جاذبه گردشگری اشاره می کند که در یک زمان معین بدون ایجاد تغییر و آشفتگی در محیط زیست فیزیکی، اقتصادی، اجتماعی– فرهنگی، در کیفیت رضایتمندی بازدیدکنندگان کاهش غیرقابل قبول ایجاد نکند.

ظرفیت تحمل در گردشگری
علاوه بر اینها، ظرفیت تحمل با ماکسیمم تغییرات قابل پذیرش در یک محیط، ارتباط مستقیم دارد. بدین معنا که تعیین ظرفیت قابل تحمل، می تواند منجر به تغییر در اماکن منتخب برای گردشگری و جایگزینی یک مکان در معرض فشار با مکانی جدید شود.
جالب است بدانید در تعریف گردشگری پایدار نیز، تلاش بر بهبود کیفیت زندگی جامعه میزبان است به طوری که این کیفیت بر تجربه بازدید و رضایتمندی جامعه گردشگر هم تأثیرات مثبت برجای بگذارد.

انواع ظرفیت تحمل:


1- ظرفیت تحمل زیست محیطی
ظرفیت تحمل زیست محیطی که در واقع ظرفیتهای تحمل فیزیکی و بیولوژیکی را نیز در بر می گیرد، تحمل اکوسیستمها، زیستگاهها و چشم اندازها را جهت همسازی با تغییرات صورت گرفته بدون تخریب یا دخالت انسان بررسی می کند.

2- ظرفیت تحمل فیزیکی
ظرفیت تحمل فیزیکی، حداکثر تعداد بازدیدکنندگانی است که در یک زمان معین می توانند در یک مکان حضور فیزیکی داشته باشند. ظرفیت تحمل فیزیکی توسط فرمول " Pcc=A*v/a*Rf " محاسبه می گردد.
A در این فرمول، مساحت پهنه مناسب برای استفاده گردشگری است. پهنه های مناسب در واقع پهنه‎هایی هستند که در ارزیابی های توان اکولوژیکی برای گردشگران، به عنوان پهنه های دارای توان تفرج گسترده طبقه 1 و طبقه 2 شناسایی شده اند.
v/a، نسبت بازدیدکننده بر محیط است؛ یعنی مقدار فضایی که هر بازدیدکننده نیاز دارد تا به راحتی بتواند در آن، جا به جا شده و تداخلی با سایر پدیده های فیزیکی یا افراد دیگر نداشته باشد. در حالت عادی این مقدار برای هر شخص، مساحت افقی 1 متر مربع است که ممکن است نسبت به میزان موانع طبیعی، حساسیت منطقه و یا ملاحظات ایمنی تغییر کند.
Rf، مشخصه تعداد بازدید روزانه از یک مکان است که از تقسیم مدت زمان قابل استفاده بودن محل بر میانگین طول زمان یک بازدید به دست می آید.

3- ظرفیت تحمل بیولوژيک
این ظرفیت، نشانگر بیشترین آمار بازدیدکنندگان یک منطقه، بدون افت کیفی منابع زیست محیطی مهم در آن است. برای تعیین ظرفیت تحمل بیولوژیک، در ابتدا می بایست شاخصه های افت کیفی محیط طبیعی، تعریف و معرفی شوند سپس می توان با اندازه گیری مداوم و پایش این عناصر در زمانهای مناسب، از تغییرات محیط بیولوژیک اطلاع حاصل کرد.
افت کیفی محیط بیولوژیک، به معیارهای بسیاری نظیر تنوع گونه های گیاهی، جانوری، زیستگاهها و نیز حساسیتهای متفاوت آنها در برابر فعالیتها و اقدامات طبیعت گردی بستگی دارد که امری زمانبر و دشوار می باشد.

4- ظرفیت تحمل خدماتی
به ظرفیتی اطلاق می گردد که کیفیت خدمات متناسب با گردشگری را اندازه گیری می نماید. مراکز اقامتی موقت/دائمی (هتل، متل، مسافرخانه، آلاچیق، اکولوژ، محل برپا کردن چادر و خدمات مرتبطی چون سرویس بهداشتی، امکانات غذا و شستشو و ...)، مرکز بازدید کنندگان، کانالهای بازدید، رستورانها، مراکز خرید، خدمات مسافرتی، تفریحات و سرگرمی ها، سیستمهای مراقبت از سلامتی و مقابله با حوادث غیرمترقبه از نکات حائز اهمیتی هستند که می توان از آنها در تعیین ظرفیت تحمل خدماتی بهره برد.
علاوه بر اینها محدودیتهای منابع محیطی مانند محدودیت در تامین آب و انرژی نیز در تعیین ظرفیت تحمل خدماتی یک مکان دارای اهمیت هستند. بدین معنا که در صورت محدود بودن منابع آبی در یک منطقه، می بایست از شیوههای جدید استحصال آب استفاده کرد به گونه ای که جوامع محلی نیز از آن بهره مند شوند.

5- ظرفیت تحمل اکولوژیکی
در برآورد این ظرفیت توجه ویژه ای به ساختار، نقش و فرآیندهای اکولوژیکی می شود. بدین معنا که برای اندازه گیری ظرفیت تحمل اکولوژیک به روش IUCN، ابتدا می بایست ظرفیت تحمل فیزیکی و سپس هر یک از عوامل محدود کننده بیولوژیکی برآورد و در فرمول مربوطه محاسبه گردند.
فرمول ظرفیت تحملEcc ،در این فرمول به معنای ظرفیت تحمل اکولوژیک، Pcc ظرفیت تحمل فیزیکی، Mnx میزان محدودیت هر یک از عوامل محدود کننده بیولوژیک در محدوده مورد نظر و Mtx کل موجودی عامل محدود کننده در منطقه است.

6- ظرفیت تحمل روانی
به کمترین درجه مطلوبیت و لذتی که کاربران جدید یک منطقه توسعه یافته، قبل از آغاز جستجو برای یافتن گزینه مکانی دیگری جهت همان کاربری، آماده پذیرش آن هستند، اطلاق می شود.

7- ظرفیت تحمل اجتماعی- فرهنگی
سطح تحمل جمعیت میزبان در یک منطقه در حال توسعه، به منظور پذیرش حضور و رفتار جمعیت کاربران جدید را، ظرفیت تحمل اجتماعی- فرهنگی می گویند. به طور مثال این ظرفیت می تواند، بیان کند که چه سطحی از توسعه طبیعت گردی و چه تعداد طبیعت گرد بر جامعه محلی و شیوه زندگی آنها تاثیر منفی خواهد داشت.
همانطور که می دانید از جمله مظاهر منفی حضور بیش از ظرفیت گردشگران در جوامع محلی، شلوغ شدن مکانهای آرام، تخریب آثار باستانی، ایجاد آلودگی های زیست محیطی و عواملی از این دست است که کلیه آنها می تواند منجر کاهش علاقه نسبت به حضور طبیعت گردان در یک منطقه شود.

8- ظرفیت تحمل اقتصادی
ظرفیت تحمل اقتصادی نیز، توانایی جذب و پذیرش فعالیتهای توسعهای جدید بدون جا به جایی و یا مزاحمت در کاربری ها و فعالیتهای مطلوب محلی را بررسی می کند.

و نکته آخر اینکه، در ادبیات گردشگری به تعیین میزان محدودیتهایی که می بایست به منظور توسعه گردشگری در یک منطقه اعمال شود، ظرفیت تحمل گویند؛ شاخصه ای که بی توجهی به آن می تواند منجر به تخریب برجسته ترین جاذبه گردشگری کشور یعنی مهمان نوازی شود!

* برگرفته از " طبیعت گردی پایدار در پهنه های طبیعی حفاظت شده" نوشته میترا البرزی منش

کلیه حقوق این سامانه محفوظ و متعلق به شرکت سامانه ارتباطات قاصدک می باشد.