مديركل دفتربررسي‌هاي اقتصادي و بازرگاني شرکت فرودگاه‌ها گفت: همه فرودگاه‌ها به منطقه حوزه نفوذ خود خدماتی ارایه می‌دهند که در سطح کلان موضوع اقتصادی بودن فرودگاه‌ها را توجیه‌پذیر می‌کند. در حقیقت، فرودگاه‌ها در هر منطقه‌ای که واقع شدند با صنایع، دانشگاه‌ها، بخش‌های گردشگری، کشاورزی، خدمات و به طور کلی موضوعات اقتصادی آن منطقه ارتباط پیدا می‌کنند و حلقه مکمل ارایه خدمات به منطقه خود می‌شوند.

رسول پوست‌فروشان در گفت‌وگو با روابط‌عمومی شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران، درباره تفاوت اقتصادی بودن و سودده بودن فرودگاه‌ها گفت: وضعیت فرودگاه‌ها را می‌توان از دو منظر نگاه کرد. نخست، نقش فرودگاه در اجتماع و دوم، عملکرد هر فرودگاه به عنوان یک بنگاه تجاری مستقل. فرودگاه در نقش اجتماعی خود به عنوان یک زیرساخت اساسی، بخشی از زنجیره تامین کالا و خدمات کشور را تامین می‌کنند. در واقع، این موضوع منوط به فرودگاه، نقش آن و موقعیت آن در این زنجیره است. به عنوان مثال فرودگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) نقشی را ایفا می‌کند که شاید فرودگاه مهرآباد آن نقش را ایفا نکند. همچنین فرودگاه‌های منطقه آزاد قوانین متفاوتی دارند و برای فرودگاه مناطق محروم مانند یاسوج، بم و سیرجان نقش متفاوتی در زنجیره فرودگاهی تعریف شده است. در واقع دامنه خدمات در هر یک از این فرودگاه‌ها متفاوت است.

وی با بیان اینکه همه فرودگاه‌ها تاثیر مستقیم و مثبتی بر اقتصاد منطقه تحت نفوذ خود ایجاد می‌کنند و به این ترتیب توجیه اقتصادی فرودگاه‌ها از نظر اقتصاد کلان برای منطقه، استان و کشور نمود پیدا می‌کند، گفت: بحث سوده‌ده یا زیان‌ده بودن یک فرودگاه به عنوان واحد تجاری مستقل، از جنبه عملکردی قابل بررسی است. از یک‌سو فرودگاه‌ها زیرساخت‌های پیچیده‌ای همچون محوطه‌ پروازی، ساختمان‌های مختلف عملیاتی و پشتیبانی،‌ تجهیزات، سیستم‌های ناوبری و کمک ناوبری، نیروی انسانی و اجزای مختلف دیگری دارند که هر یک به عنوان یک مرکز هزینه‌ عمل می‌کنند. از سوی دیگر منابع درآمد فرودگاه‌ها عمدتا" از ارایه خدمات به ایرلاین‌ها، فروشگاه‌های داخل ترمینال، پارکینگ خودرو، تبلیغات و حق امتیاز ارائه خدمات جانبی دیگر حاصل می‌شود. از این دیدگاه اگر منابع درآمد و هزینه فرودگاه با هم مقایسه شود، اکثر فرودگاه‌های کشور زیان‌ده هستند.

مديركل دفتر بررسي‌هاي اقتصادي و بازرگاني فرودگاه‌ها یادآور شد: فرودگاه‌ها به عنوان یک مجموعه اقتصادی و بخشی از زنجیره ایجاد ارزش اقتصادی عمل می‌کنند. اگر بهترین فرودگاه با به‌روزترین تجهیزات و زیرساخت‌ها در منطقه‌ای واقع باشد که تقاضایی برای استفاده از امکانات ایجاد شده توسط آن وجود نداشته باشد، طبعا این فرودگاه با تمام امکانات به‌روز فرودگاه کاملی نیست. در واقع، سود‌ده کردن فرودگاه منوط به ایجاد ارتباط منظم و دقیق و برقراری تعادل بین زیرساخت‌های ایجاد شده و سرویس‌های قابل عرضه توسط فرودگاه و متناسب با نیازها و تقاضای مشتریان فرودگاه نظیر ایرلاین‌ها، مسافران، صنایع و سایر بخش‌های واقع در حوزه نفوذ فرودگاه است.

وی اضافه کرد: اکنون فرودگاه‌های کشور از لحاظ زیرساخت مشکل ندارند یا مشکل آن‌ها حاد نیست اما موضوع چگونگی استفاده و نحوه بهره‌برداری از فرودگاه‌های کشور است که با چالش روبه‌رو است. شاه‌کلید این مشکل نیز کمبود ناوگان هواپیمایی و تجهیزات مرتبط با ناوگان است. خوشبختانه در پساتحریم موضوع خرید هواپیما و تجهیز ناوگان مطرح شد و به نظر می‌رسد که این معضل در حال مرتفع شدن باشد. رفع این مشکل به معنی افزایش تقاضا برای استفاده بیشتر از فرودگاه‌هاست. این موضوع به ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضا در بخش فرودگاهی منجر می‌شود و در نهایت منتج به سودده بودن تعداد بیشتری از فرودگاه‌ها می‌‌شود.

پوست‌فروشان در پاسخ به این سوال که «برای اقتصادی کردن فرودگاه‌ها روش خاصی وجود دارد؟» گفت: در نگاه مدیریت سنتی فرودگاه‌ها، فرودگاه‌ به عنوان مکانی برای نشست و برخاست هواپیما و رفت و آمد مسافران عمل می‌کرد اما در مدیریت جدید فرودگاه‌ها، فرودگاه مجموعه‌ای از فعالیت‌های اقتصادی است که نشست و برخاست هواپیما یکی از این فعالیت‌هاست.

وی ادامه داد: امروزه سرعت تغییرات تکنولوژی در دنیا بسیار بالاست، صنعت فرودگاهی نیز همواره به عنوان یکی از پیشران‌های تکنولوژی‌های جدید عمل می‌کند. فرودگاه‌های ایران نیز الزاما" باید در این راستا حرکت کنند. البته شرکای ما در این صنعت نیز باید نقش خود را در این زمینه ایفا کنند. در واقع اگر بخواهیم سهمی از بازار بین‌المللی داشته باشیم باید قابلیت رقابت در سطوح بین‌المللی در همه زمینه‌های صنعت هوانوردی را داشته باشیم. این سهم با توجه به سرویس‌های فرودگاهی، خدمات شرکت‌های هواپیمایی، مارکتینگ و ارایه پیشنهاد مناسب‌تر به مشتریان برای دریافت خدمات با کیفیت بالاتر و دارای توجیه اقتصادی کسب می‌شود.

وی افزود: تکنولوژی به سرعت در حال پیشرفت است و اگر فرودگاه بخواهد نقشی را ایفا کند باید با تغییرات روز دنیا همگام شود و برای این همراهی باید به دانش روز مسلح شد. در حقیقت با نگاه سنتی به فرودگاه‌ها نمی‌توان نیاز مجموعه را برطرف کرد، برای کسب سهم در مجامع بین‌المللی باید قابلیت چابکی و سرعت واکنش به پدیده‌های بیرونی را افزایش داد که این موضوع به آگاهی از استانداردهای بین‌المللی و دانستن قواعد این بازی مربوط می‌شود. ابزارهای مورد نیاز در این راه شامل آماده کردن شرایط برای ایجاد تغییرمداوم در کسب و کار، ارتقا بینش مدیران،‌ ایجاد زمینه تصمیم‌گیری‌های مشارکتی همگام با ذی‌نفعان صنعت و نهادینه کردن موضوع در فرهنگ سازمانی می‌شود.

وی در پاسخ به این سوال که «فرودگاه‌ها چه فرصت‌های اقتصادی دارند؟» بیان کرد: به طور کلی در حوزه فرودگاهی این فرصت‌ها در دو بخش نمود پیدا می‌کنند. نخست؛ فرصت‌های موجود در حوزه هوانوردی و بخش ایرساید که به‌طور نمونه می‌توان به ارایه سرویس‌های هوانوردی به شرکت‌های هواپیمایی، سرویس‌های ناوبری و نشست و برخاست هواپیماها اشاره کرد. این دسته از فرصت‌ها شاید نسبت به فرصت‌های موجود در بخش غیرهوانوردی از تنوع چندانی برخوردار نباشند.

مديركل دفتر بررسي‌هاي اقتصادي و بازرگاني فرودگاه‌ها اضافه کرد: بخش دوم فرصت‌ها در منطقه زمینی فرودگاه واقع شده است و تنوع فراوانی دارد. به‌طور کلی فروشگاه‌های خرده‌فروشی، فری‌‌شاپ‌ها، هتل‌ها، CIP و VIP، پارکینگ خودرو، تبلیغات، واگذاری اراضی و سایر فعالیت‌های جانبی در حوزه لندساید از این دسته به شمار می‌آیند.

پوست‌فروشان در پاسخ به پرسش «کدام بخش اقتصادی فرودگاه‌ها بیشتر مورد استقبال قرار می‌گیرد؟» گفت: هر چه میزان ترافیک افزایش یابد، تقاضا برای استفاده از این خدمات افزایش خواهد یافت و در پی آن ورود و خروج مسافر و مستقبل بیشتر می‌شود، بنابراین جاذبه‌های تجاری و بازرگانی فرودگاه بیشتر می‌شود. در واقع، می‌توان نتیجه گرفت که عرضه و تقاضای مسافر و جذابیت‌های اقتصادی فرودگاه با هم ارتباط مستقیم دارند.